Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे जातः कालो वर्षसहस्रिकः । तस्मिन्याते स भगवान्काले कमलसंभवः

Transliteration

etasminnaṃtare jātaḥ kālo varṣasahasrikaḥ | tasminyāte sa bhagavānkāle kamalasaṃbhavaḥ

Translation

اسی درمیان ہزار برس کا زمانہ گزر گیا۔ جب وہ مدت پوری ہوئی تو کمل سے پیدا ہونے والے بھگوان (برہما)، وقت کے مطابق، ظاہر ہوئے۔

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in this)

• अन्तरे: in the meantime/interval
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in the interval)

• जातः: arose/occurred
• जातः: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'arisen/occurred'

• कालः: time/period
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• वर्षसहस्रिकः: lasting a thousand years
• वर्षसहस्रिकः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + इक (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रम्) + तद्धित -इक (possessing/consisting of) — Nominative singular, qualifying कालः

• तस्मिन्: in that (time)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in that)

• याते: having passed
• याते: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative absolute with तस्मिन्: 'when it had passed'

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (he)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (the Blessed Lord)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (at the time)

• कमलसंभवः: Kamalasambhava (Brahmā, born from the lotus)
• कमलसंभवः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कमलात् सम्भवः) — Nominative singular (epithet of Brahmā)

Speaker

Narrator (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A visual montage of seasons cycling over an unmoving sacred hermitage; then the lotus-born Brahmā appears—four-faced, seated on a lotus—radiant and calm, signaling cosmic attention to the completed thousand-year span.

Characters & Entities

• Kāla (Time)
• Kamala-saṃbhava (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and destiny unfold over long spans of time; divine response is shown as arriving when the ordained time matures.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is identified in this verse; it marks the narrative passage of time leading to Brahmā’s appearance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse only indicates a long duration (a thousand years), typically associated with tapas in Purāṇic accounts.