Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

करिष्ये त्वद्वचो देव एष मुक्तः शतक्रतुः । न च कांक्षे शक्रभुक्तामिमां त्रैलोक्यराजताम्

Transliteration

kariṣye tvadvaco deva eṣa muktaḥ śatakratuḥ | na ca kāṃkṣe śakrabhuktāmimāṃ trailokyarājatām

Translation

اے دیو! میں آپ کے فرمان کے مطابق کروں گا؛ یوں شتکرتُو (اِندر) آزاد ہوا۔ اور میں اس تریلوکی راج کا خواہاں نہیں جو پہلے ہی شکر نے بھوگ لیا ہے۔

Word by Word

• करिष्ये: I will do
• करिष्ये: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• त्वत्-वचः: your word/command
• त्वत्-वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् = तव; तव वचः)

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• एषः: this (person)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुक्तः: released, freed
• मुक्तः: Kartā-samānādhikaraṇa (Predicate adjective/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण

• शतक्रतुः: Śatakratu (Indra)
• शतक्रतुः: Kartā-samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शत-क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (शतं क्रतवो यस्य/शतक्रतुः = इन्द्रः)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• काङ्क्षे: I desire
• काङ्क्षे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: काङ्क्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• शक्र-भुक्ताम्: enjoyed by Śakra (Indra)
• शक्र-भुक्ताम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्र (प्रातिपदिक) + भुक्त (कृदन्त; भुज्-धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रेण भुक्ता)

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्रैलोक्य-राजताम्: sovereignty over the three worlds
• त्रैलोक्य-राजताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + राजता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य राजता = sovereignty of the three worlds)

Speaker

Vajrāṅga

Visual Art Cues

Scene: The bonds are removed; Indra is freed. Vajrāṅga turns away from the throne-like symbols of tri-world sovereignty, signaling renunciation.

Characters & Entities

• Vajrāṅga
• Brahmā
• Śatakratu (Indra)
• Śakra
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True greatness is shown by obeying divine counsel and renouncing even the highest worldly power when it has already been tasted by others.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is on dharma, restraint, and the spiritual superiority of renunciation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes ethical resolve—freeing Indra and abandoning the craving for sovereignty.