Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
पादेनाकृष्य देवेंद्रं सिंहः क्षुद्रमृगं यथा । मातुरंतिकमागच्छद्याचमानं भयातुरम्
Transliteration
pādenākṛṣya deveṃdraṃ siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā | māturaṃtikamāgacchadyācamānaṃ bhayāturam
Translation
اس نے دیویندر کو پاؤں سے یوں گھسیٹا جیسے شیر کسی حقیر جانور کو گھسیٹتا ہے، اور ماں کے قریب آ گیا؛ اندَر خوف زدہ ہو کر رحم کی بھیک مانگ رہا تھا۔
Word by Word
पादेनwith (his) foot
पादेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)
आकृष्यhaving dragged
आकृष्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootआ + कृष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव; ‘आ+कृष्’ (having dragged/pulled)
देवेन्द्रम्Devendra (Indra)
देवेन्द्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभाव: देवानाम् इन्द्रः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
सिंहःa lion
सिंहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
क्षुद्रमृगम्a small animal
क्षुद्रमृगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षुद्र + मृग (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (क्षुद्रः मृगः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
यथाas; like
यथा:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानार्थक (comparative particle)
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (genitive singular)
अन्तिकम्near; to the presence
अन्तिकम्:
Karma (Destination/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; गत्यर्थे (as goal: ‘to the vicinity’)
आगच्छत्came
आगच्छत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
याचमानम्begging; pleading
याचमानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकृदन्त/Present participle, परस्मैपदी); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
भयातुरम्distressed with fear
भयातुरम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + आतुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (भयेन आतुरः); पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषणम्
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Visual Art Cues
Scene: Bāhvāyudha drags Indra by the foot like a lion hauling a small animal; Indra’s crown is askew, hands folded in plea; the mother figure stands ahead, a moral center amid the violence.
Characters & Entities
D
Devendra (Indra)D
DitiFAQs
The Purāṇas often portray the fragility of worldly status—fear and supplication can overtake even the highest when adharma ripens.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.