Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

तिष्ठ ब्रह्मन्क्षणमिति जल्पंतो राजमार्गगम् । याति निर्भर्त्सयत्येष निवर्तध्वमिति ब्रुवन्

tiṣṭha brahmankṣaṇamiti jalpaṃto rājamārgagam | yāti nirbhartsayatyeṣa nivartadhvamiti bruvan

وہ کہتے جاتے تھے، “اے برہمن! ایک لمحہ ٹھہر جائیے”، اور شاہراہ پر اسے پکارتے رہے۔ مگر وہ چلتا ہی گیا اور انہیں ڈانٹ کر کہتا رہا، “لوٹ جاؤ!”

तिष्ठstand; stop
तिष्ठ:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; काल-अवधि (accusative of duration)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
जलपन्तःspeaking
जलपन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Root√जलप् (धातु) + शतृ (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
राजमार्गगम्going along the royal road
राजमार्गगम्:
Sambandha (विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजमार्ग (प्रातिपदिक; राजन् + मार्ग) + ग (√गम् + अच्)
Formतत्पुरुषः (राजमार्गं गः = one going on the king’s road), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘एषम्/तम्’ (implicit) विशेषणम्
यातिgoes
याति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
निर्भर्त्सयतिrebukes
निर्भर्त्सयति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-√भर्त्स् (धातु)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
एषःthis (person)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
निवर्तध्वम्turn back (you all)
निवर्तध्वम्:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वृत् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), आत्मनेपदम्, मध्यम-पुरुषः, बहुवचनम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-अव्ययम् (quotative)
ब्रुवन्saying
ब्रुवन्:
Sambandha (विशेषण)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु) + शतृ (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘एषः’ विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: On a broad stone road, the seekers call out, ‘Stay a moment, O Brāhmaṇa!’ Saṃvarta strides on without turning, raising a hand in dismissal, his face stern as he rebukes: ‘Go back!’

S
Saṃvarta

FAQs

Great ascetics may avoid association and distraction; spiritual intensity can appear as sternness when guarding tapas.

The royal road of Kāśī/Vārāṇasī functions as sacred space where saintly conduct is witnessed.

None; it describes conduct and interaction with an ascetic.