Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 164

Devanagari script

जांबूनदमयं देवाः शितिकण्ठेति नाम च । शंखलिंगं बुधो नाम कनिष्ठमिति संजपन्

Transliteration

jāṃbūnadamayaṃ devāḥ śitikaṇṭheti nāma ca | śaṃkhaliṃgaṃ budho nāma kaniṣṭhamiti saṃjapan

Translation

دیوتاؤں نے جامبونَد سونے کا لِنگ بنایا اور اس کا نام “شِتیکنٹھ” (نیل کنٹھ) رکھا۔ بُدھ نے شنکھ سے بنا لِنگ تیار کیا اور جپ کرتے ہوئے اسے “کنِشٹھ” (کم عمر/جونیئر) نام دیا۔

Word by Word

• जाम्बूनद-मयम्: made of Jāmbūnada-gold
• जाम्बूनद-मयम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: जाम्बूनद (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• शितिकण्ठ-इति: “Śitikaṇṭha” (thus)
• शितिकण्ठ-इति: Name/Quotation
• Type: Indeclinable
• Root: शितिकण्ठ (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-प्रयोगः; शितिकण्ठ-शब्दः उद्धृत-नाम

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Name-apposition
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘by name’)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शङ्ख-लिङ्गम्: conch-liṅga
• शङ्ख-लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्ख (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• बुधः: Budha (Mercury)
• बुधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Name-apposition
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘by name’)

• कनिष्ठम्-इति: “Kaniṣṭha” (thus)
• कनिष्ठम्-इति: Name/Quotation
• Type: Indeclinable
• Root: कनिष्ठ (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-प्रयोगः; कनिष्ठ-शब्दः उद्धृत-नाम (neuter form used as name)

• संजपन्: reciting/uttering
• संजपन्: Karta (Agent-participle)
• Type: Verb
• Root: सम् + जप् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), प्रथमा, पुंलिङ्ग, एकवचन; परस्मैपद-भावः

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Devas present a radiant jāmbūnada-gold liṅga named Śitikaṇṭha; Budha, serene and youthful, fashions a conch-liṅga while softly reciting mantras, naming it Kaniṣṭha.

Characters & Entities

• Devāḥ
• Śitikaṇṭha
• Budha
• Śaṅkha-liṅga
• Śiva (Liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the gods honor Śiva through consecrated forms; remembrance with japa sanctifies worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named in this verse; it lists liṅga forms and names.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa/recitation is implied by “saṃjapan,” but details of mantra or procedure are not provided.