Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 116

तस्यामेव तिथौ योगो व्यतीपातो भवेद्यदि । पुष्करंनाम तत्पर्व सूर्यपर्वशताधिकम्

tasyāmeva tithau yogo vyatīpāto bhavedyadi | puṣkaraṃnāma tatparva sūryaparvaśatādhikam

اور اگر اسی تِتھی میں وْیَتیپات یوگ بھی واقع ہو جائے تو وہ پَرو ‘پُشکر’ کہلاتا ہے—جو سو سورَی پَروؤں سے بھی بڑھ کر ثواب والا ہے۔

tasyāmon that (tithi)
tasyām:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Locative, Singular)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle: 'indeed/just')
tithauon the lunar day
tithau:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Roottithi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Locative, Singular)
yogaḥ(astronomical) yoga
yogaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
vyatīpātaḥVyatīpāta (yoga)
vyatīpātaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvyatīpāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular); योगविशेष (name of a yoga)
bhavetshould occur/is (if)
bhavet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd person singular)
yadiif
yadi:
Sambandha (Condition)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तवाचक-अव्यय (if)
puṣkaramPuṣkara
puṣkaram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनामनिर्देशक-अव्यय (indeclinable: 'named/called')
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular); 'parva' इति पदस्य विशेषण (that)
parvafestival/holy occasion
parva:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootparva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative, Singular)
sūrya-parva-śata-adhikamexceeding a hundred solar festivals
sūrya-parva-śata-adhikam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + parva (प्रातिपदिक) + śata (प्रातिपदिक) + adhika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'tat parva' इति पदस्य विशेषण; समासार्थः: सूर्यपर्वाणां शतं ततोऽधिकम् (more than a hundred solar festivals)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvara-khaṇḍa narration)

Tirtha: Puṣkara (as a named parva in this context)

Type: kshetra

Scene: A grand parva at the tīrtha: crowds bathing, priests chanting, banners and lamps; above, a stylized celestial diagram shows Sun’s ingress and the Vyatīpāta alignment; the day is labeled ‘Puṣkara.’

V
Vyatīpāta yoga
P
Puṣkara-parva
S
Sūrya-parva

FAQs

Time itself can be sacred; certain yogas are celebrated as exceptionally merit-giving occasions.

The text is in the Mahī–Sāgara Saṅgama narrative, but this verse primarily glorifies the Puṣkara-parva timing.

Identification of Puṣkara-parva: the specified tithi combined with Vyatīpāta yoga.