Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स्वागतासनसत्कारेणामुना तेऽति सत्कृताः । यथोचितं प्रतीतास्तमाहुः कार्यं हृदि स्थितम्

Transliteration

svāgatāsanasatkāreṇāmunā te'ti satkṛtāḥ | yathocitaṃ pratītāstamāhuḥ kāryaṃ hṛdi sthitam

Translation

اس نے استقبال، نشست اور مناسب مہمان نوازی کے ذریعے ان کی نہایت تعظیم کی۔ وہ دل سے مطمئن ہوئے اور جو بات ان کے دل میں تھی وہ اسے عرض کر دی۔

Word by Word

• स्वागतासनसत्कारेण: by (the acts of) welcome, seating, and honor
• स्वागतासनसत्कारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक) + सत्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः (स्वागत+आसन+सत्कार) इतरेतर-द्वन्द्वः; Instrumental singular (by means of welcome, seat, and honor)

• अमुना: by him/this one
• अमुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Pronoun ‘by this/that (person)’

• ते: you (all)
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (संदर्भानुसार), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘you (pl.)’

• अति: exceedingly, very
• अति: Visheshana (Qualifier/विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/क्रियाविशेषण (intensifier)

• सत्कृताः: honored
• सत्कृताः: Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + कृ (धातु) → सत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Past passive participle ‘honored’

• यथा: as, according to
• यथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-सम्बन्ध (manner)

• उचितम्: properly, appropriately
• उचितम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘proper/appropriate’ (used adverbially with यथा)

• प्रतीताः: having understood
• प्रतीताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + इ (धातु) → प्रतीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘having understood/being convinced’

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘him’

• आहुः: they said
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; ‘they said’

• कार्यम्: the task
• कार्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘task/thing to be done’

• हृदि: in (their) heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative ‘in the heart’

• स्थितम्: situated, fixed
• स्थितम्: Karman (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agrees with कार्यम्

Speaker

Narrator (contextual; Māheśvara-khaṇḍa discourse)

Visual Art Cues

Scene: A host respectfully welcomes arriving sages/guests: offering water, a seat, and courteous gestures; the guests, serene and satisfied, prepare to speak their heart’s purpose.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Atithi-dharma—proper honoring of guests—creates harmony and becomes the doorway for righteous counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it focuses on dharmic hospitality within the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Hospitality practices—svāgata (welcome), āsana (offering a seat), and satkāra (respectful service)—are implied as dharma.