Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

पूजा विरचिता रम्या शंभोरिति मया नृप । ततस्तांडवमारब्धमनपेक्षितसत्क्रियम्

Transliteration

pūjā viracitā ramyā śaṃbhoriti mayā nṛpa | tatastāṃḍavamārabdhamanapekṣitasatkriyam

Translation

اے راجا، میں نے شَمبھُو کی ایک نہایت دلکش پوجا آراستہ کی۔ پھر میں نے کسی رسمی آداب یا شاستری تقاضوں کا انتظار کیے بغیر تاندَو نرتیہ شروع کر دیا۔

Word by Word

• पूजा: worship
• पूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विरचिता: performed/arranged
• विरचिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + रच् (धातु) → विरचित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (performed/arranged)

• रम्या: beautiful
• रम्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• शम्भोः: of Śambhu (Śiva)
• शम्भोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उद्धरण/समाप्तिसूचक particle)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent expressed in instr.)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/अनन्तरं; temporal/causal adverb)

• ताण्डवम्: tāṇḍava dance
• ताण्डवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताण्डव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• आरब्धम्: begun
• आरब्धम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ + रभ् (धातु) → आरब्ध (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘begun’

• अनपेक्षितसत्क्रियम्: without observing due rites
• अनपेक्षितसत्क्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनपेक्षित + सत्क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (without regard for proper rites)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating a past-life account (contextual deduction within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāgeśvara (liṅga)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A completed pūjā setup glows with lamps and flowers; the youthful devotee suddenly begins a vigorous tāṇḍava before the liṅga, hair and garments in motion, while attendants look on in astonishment.

Characters & Entities

• Śambhu
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere devotion to Śiva can overflow into spontaneous expression; inner bhakti is valued beyond mere formality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; the focus is on Śiva-worship and its devotional mood.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing pūjā to Śambhu (Śiva) is referenced; no detailed procedure is specified in this verse.