Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पीतमृत्स्वर्णकलशं ध्वजमालाविभूषितम् । काष्ठतोरणविन्यस्तं दोलकेन विभूषितम्

Transliteration

pītamṛtsvarṇakalaśaṃ dhvajamālāvibhūṣitam | kāṣṭhatoraṇavinyastaṃ dolakena vibhūṣitam

Translation

اس پر زرد سنہری مٹی کا کَلَش تھا، جھنڈوں اور مالاؤں سے مزین؛ لکڑی کا تورن نصب تھا اور جھولے سے بھی آراستہ کیا گیا تھا۔

Word by Word

• पीतमृत्स्वर्णकलशम्: (having) a yellow clay-golden pot
• पीतमृत्स्वर्णकलशम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पीत + मृद् + स्वर्ण + कलश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—बहुपद-तत्पुरुष (पीत-मृद्-स्वर्ण-कलशः यस्य/यत्र)

• ध्वजमालाविभूषितम्: decorated with flags and garlands
• ध्वजमालाविभूषितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्वज + माला + विभूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ध्वज-मालाभिः विभूषितम्) + क्त

• काष्ठतोरणविन्यस्तम्: set with wooden gateways/arches
• काष्ठतोरणविन्यस्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काष्ठ + तोरण + विन्यस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (काष्ठ-तोरणे विन्यस्तम्/काष्ठतोरणैः विन्यस्तम्) + क्त

• दोलकेन: with a swing (ornament)
• दोलकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दोलक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• विभूषितम्: adorned
• विभूषितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + भूष् (धातु) → विभूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Kūrma

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A small shrine crowned with a yellow-golden earthen kalaśa, fluttering flags and garlands, a wooden toraṇa at the entrance, and a swing set nearby—festive and sacred.

Characters & Entities

• Śiva (implied by shrine context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Beautifying a sacred space for the deity is itself an expression of devotion and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse gives a general sacred-architecture description of a Śiva shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adorning the shrine with dhvaja (flags), mālā (garlands), toraṇa (arch), and festival-like elements is implied.