Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

जीवितं च धनं दाराः पुत्राः क्षेत्रगृहाणि च । यान्ति येषआं धर्मकृते त एव भुवि मानवाः

jīvitaṃ ca dhanaṃ dārāḥ putrāḥ kṣetragṛhāṇi ca | yānti yeṣaāṃ dharmakṛte ta eva bhuvi mānavāḥ

زمین پر حقیقی انسان وہی ہیں جن کے لیے جب دھرم کا تقاضا ہو تو زندگی، مال، بیوی، بیٹے، کھیت اور گھر سب قربان ہو جائیں۔

jīvitamlife
jīvitam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
dhanamwealth
dhanam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dārāḥwife/wives
dārāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; दाराः (पत्नी/पत्नीजनाः)
putrāḥsons
putrāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
kṣetra-gṛhāṇifields and houses
kṣetra-gṛhāṇi:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः (समाहार-द्वन्द्वः: क्षेत्राणि च गृहाणि च)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
yāntigo (pass away)
yānti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (या धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
yeṣāmof whom
yeṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; सम्बन्ध (of whom)
dharma-kṛtefor dharma's sake
dharma-kṛte:
Hetu (Cause/Purpose/हेतु)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; हेतौ/निमित्ते (for the sake of); षष्ठी-तत्पुरुषः
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देशार्थक सर्वनाम
evaindeed, only
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
bhuvion earth
bhuvi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (भू प्रातिपदिक/भूमि-शब्द)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
mānavāḥhumans
mānavāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Arjuna

Listener: Ṛṣis (implied)

Scene: A declarative teaching scene: the hero or narrator enumerates life’s attachments—wealth, spouse, sons, land, house—shown as symbolic objects being set aside before a dharma emblem (śāstra/linga/tilaka).

A
Arjuna

FAQs

True human excellence is measured by willingness to sacrifice worldly attachments for Dharma.

No specific tīrtha is named in this verse; it sets the ethical foundation for the tīrtha episode that follows.

None explicitly; it emphasizes inner renunciation as the proper orientation for Dharma and pilgrimage.