Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

प्राच्यां पंचास्यतः पायात्पुरीं क्षिप्रप्रसादनः । क्षिप्रप्रसादनार्चातः क्षिप्रं सिध्यंति सिद्धयः

Transliteration

prācyāṃ paṃcāsyataḥ pāyātpurīṃ kṣipraprasādanaḥ | kṣipraprasādanārcātaḥ kṣipraṃ sidhyaṃti siddhayaḥ

Translation

مشرق کی سمت سے پانچ چہروں والے وِنایَک کْشِپْرپرسادن شہر کی حفاظت کرے۔ کْشِپْرپرسادن کی پوجا سے سِدھیاں اور روحانی کمالات جلدی پورے ہوتے ہیں۔

Word by Word

• प्राच्याम्: in the east
• प्राच्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्राची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• पञ्चास्यतः: from the five-faced (one)
• पञ्चास्यतः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + आस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्चानि आस्यानि यस्य); —तः = ablative ending

• पायात्: may (he) protect
• पायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• क्षिप्रप्रसादनः: the quick bestower of grace
• क्षिप्रप्रसादनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षिप्र + प्रसादन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (क्षिप्रं प्रसादनं यस्य/क्षिप्र-प्रसादनः)

• क्षिप्रप्रसादनार्चातः: from the worship of Kṣipraprasādana
• क्षिप्रप्रसादनार्चातः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षिप्रप्रसादन + अर्चा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (अर्चा), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षिप्रप्रसादनस्य अर्चा); —तः = ablative

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• सिध्यन्ति: are accomplished
• सिध्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सिध् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• सिद्धयः: successes, attainments
• सिद्धयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣipraprasādana Vināyaka (East of Kāśī mandala)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi audience / Kāśī-māhātmya interlocutors

Visual Art Cues

Scene: In the eastern glow of sunrise over Kāśī, a five-faced Vināyaka (Pañcāsya Kṣipraprasādana) stands as city-guardian; devotees offer durvā and lamps, and luminous ‘siddhi’ symbols (lotus, śaṅkha-like radiance) emanate swiftly.

Characters & Entities

• Kṣipraprasādana (Vināyaka)
• Kāśī (Purī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Vināyaka in Kāśī is said to yield swift divine grace and rapid fulfillment of rightful aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a protected sacred city, with an eastern Vināyaka guardian.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcā (worship) of Kṣipraprasādana is recommended for quick attainment of siddhis.