Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

गंगावरणयोः संगे रम्यः खर्वविनायकः । अखर्वानपि विघ्नौघान्भक्तानां खर्वयेत्सताम्

gaṃgāvaraṇayoḥ saṃge ramyaḥ kharvavināyakaḥ | akharvānapi vighnaughānbhaktānāṃ kharvayetsatām

گنگا اور ورَنا کے خوشگوار سنگم پر دلکش خَروَ وِنایک ہیں۔ نیک بھکتوں کے لیے وہ بڑی سے بڑی رکاوٹوں کے سیلاب کو بھی چھوٹا کر دیتے ہیں۔

gaṅgā-varaṇayoḥof Gaṅgā and Varaṇa (rivers)
gaṅgā-varaṇayoḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + varaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्व (गङ्गा च वरणं च)
saṅgeat the confluence/meeting
saṅge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ramyaḥbeautiful/charming
ramyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kharva-vināyakaḥKharva-vināyaka
kharva-vināyakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkharva (प्रातिपदिक) + vināyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (खर्व-नामकः विनायकः / खर्वः विनायकः)
akharvānvery great (not small)
akharvān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + kharva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-समासार्थ ‘not small/undwarfed, huge’ (qualifying vighnaughān)
apieven
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even/also)
vighna-oghānmasses of obstacles
vighna-oghān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvighna (प्रातिपदिक) + ogha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष (विघ्नानाम् ओघाः)
bhaktānāmof devotees
bhaktānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhakta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
kharvayetwould diminish/make small
kharvayet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkharvaya (णिजन्त-धातु) < kharva (प्रातिपदिक)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; नामधातु/णिजन्त ‘to make small/dwarf’
satāmof the virtuous
satām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsat (सत्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of the good/virtuous’ (appositional with bhaktānām)

Skanda

Tirtha: Gaṅgā–Varaṇā Saṅgama; Kharva‑Vināyaka

Type: sangam

Scene: A luminous river confluence where the darker Varuṇā meets the broad Gaṅgā; Kharva‑Vināyaka shrine nearby; devotees offer water and flowers; huge obstacle-waves depicted shrinking into ripples as they approach the deity.

G
Gaṅgā
V
Varaṇā
K
Kharva-Vināyaka
K
Kāśī

FAQs

Divine grace in a sacred place can reduce even overwhelming troubles into manageable insignificance.

The Gaṅgā–Varaṇā confluence in Kāśī, associated with Kharva-Vināyaka.

No explicit prescription appears; the verse highlights the blessing tied to the place and the Vināyaka’s grace for devotees.