Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

काश्यां गंगासि संभेदे नामतोर्कविनायकः । दृष्टोर्कवासरे पुंभिः सर्वतापप्रशांतये

Transliteration

kāśyāṃ gaṃgāsi saṃbhede nāmatorkavināyakaḥ | dṛṣṭorkavāsare puṃbhiḥ sarvatāpapraśāṃtaye

Translation

کاشی میں گنگا اور اَسی کے سنگم پر ‘ارک-ونایک’ نام کا وِنایک ہے۔ اتوار (سورج کے دن) اس کے درشن سے ہر طرح کے دکھ اور تپش کا شमन ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Place/अधिकरण-देश)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• गङ्गा: Gaṅgā
• गङ्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• संभेदे: at the confluence/meeting-point
• संभेदे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संभेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• नामतः: by name
• नामतः: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नामतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb) ‘by name’

• अर्कविनायकः: Arka-Vināyaka (a form of Gaṇeśa)
• अर्कविनायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क-विनायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• दृष्टः: seen
• दृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट (कृदन्त; √दृश् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; (अर्कविनायकः) इत्यस्य विशेषणम्

• अर्कवासरे: on Sunday
• अर्कवासरे: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Noun
• Root: अर्क-वासर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘अर्कस्य वासरः’ (Sunday)

• पुंभिः: by men/people
• पुंभिः: Kartr (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• सर्वतापप्रशान्तये: for the pacification of all sufferings
• सर्वतापप्रशान्तये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सर्व-ताप-प्रशान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; प्रयोजनार्थे (dative of purpose)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arka-Vināyaka at Gaṅgā–Asi Saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/seekers being guided through Kāśī’s shrines

Visual Art Cues

Scene: At dawn on a Sunday, pilgrims stand at the Gaṅgā–Asi confluence; a small Vināyaka shrine labeled Arka-Vināyaka receives offerings; the Sun rises, casting gold on the water, symbolizing ‘tāpa’ being soothed.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Gaṅgā
• Asi
• Arka-Vināyaka
• Arka-vāsara (Sunday)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timely darśana at a sanctified confluence transforms suffering into peace through the kṣetra’s divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṅgā–Asi confluence in Kāśī (near Asi area/ghāṭa), associated with Arka‑Vināyaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of Arka‑Vināyaka specifically on Sunday (arka-vāsara) for relief from afflictions.