Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

अनंतमहिमाधार धराधर विदारण । दंताग्रप्रोतां दङ्नाग जयनागविभूषण

anaṃtamahimādhāra dharādhara vidāraṇa | daṃtāgraprotāṃ daṅnāga jayanāgavibhūṣaṇa

آپ کو جے، لامتناہی عظمت کے سہارا—پہاڑ جیسے بوجھوں کو چیر دینے والے۔ آپ نے اپنے دانت کی نوک سے عظیم ہاتھی کو چھید کر تھام لیا؛ آپ کو جے، جو ناگوں سے مزین ہیں۔

अनन्त-महिमा-आधारsupport of endless glory
अनन्त-महिमा-आधार:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक) + महिमा (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (addressed); ‘अनन्तस्य महिम्नः आधारः’ (support of infinite glory)
धरा-धरearth-bearer; mountain
धरा-धर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + धर (धृ धातु + अच्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (addressed); ‘धरां धरति’ (bearer of the earth; mountain)
विदारणsplitter; destroyer
विदारण:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवि+दॄ (धातु) + ल्युट्/अन (कृत्प्रत्यय; verbal noun)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (addressed); क्रियानाम (act/agent of tearing as epithet)
दन्त-अग्र-प्रोताम्pierced on the tusk-tip
दन्त-अग्र-प्रोताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदन्त (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + प्रोत (प्र+वे/वय् धातु + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (accusative singular); ‘दन्ताग्रे प्रोताम्’ (pierced/strung on the tusk-tip)
दङ्-नागfierce elephant
दङ्-नाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदङ् (प्रातिपदिक; ‘दङ्ग’/‘दङ्’ as fierce) + नाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (addressed/epithet); ‘दङ् इव नागः’/‘दङ्गनागः’ (fierce elephant/serpent; here elephant)
जयhail!
जय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootजि (धातु)
Formअव्यय; संबोधनार्थे
नाग-विभूषणadorned with nāgas; nāga-ornament
नाग-विभूषण:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + विभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (addressed); ‘नागः विभूषणं यस्य’ (adorned with serpents/elephants; ornament of nāgas)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī (protective/auxiliary shrine context)

Type: temple

Scene: A formidable deity adorned with serpents, radiating endless greatness; with shining tusk-tip he subdues a mighty elephant, while mountain-like burdens split apart—symbolizing the crushing of obstacles and heaviness for pilgrims in Kāśī.

G
Gaṇeśa
N
Nāga

FAQs

Gaṇeśa bears infinite majesty and has the power to split ‘mountain-like’ obstacles that block dhārmic progress.

The Kāśī-khaṇḍa context frames the praise within the sacred field of Vārāṇasī and its worship culture.

No explicit rite; it is descriptive stuti aligned with dhyāna (meditative visualization) of Gaṇeśa’s form.