Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

गतेऽथ स्वाश्रमं विप्रे दिवोदासो नरेश्वरः । लीलावत्याः पुरो विप्रं वर्णयामास भूरिशः

gate'tha svāśramaṃ vipre divodāso nareśvaraḥ | līlāvatyāḥ puro vipraṃ varṇayāmāsa bhūriśaḥ

جب وہ برہمن اپنے آشرم کو چلا گیا تو مردوں کے سردار راجا دیووداس نے لیلاوتی کے روبرو اس برہمن کا طویل بیان کیا اور اس کے اوصاف بیان کیے۔

गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; लोकेटिव्-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक/अनन्तरार्थक अव्यय (then/thereupon)
स्वाश्रमम्to (his) own hermitage
स्वाश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य आश्रमः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म
विप्रेO brahmin
विप्रे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बोधनार्थे सप्तमी (addressing)
दिवोदासःDivodāsa
दिवोदासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नरेश्वरःking, lord of men
नरेश्वरः:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दिवोदासस्य विशेषण-रूपेण
लीलावत्याःof Līlāvatī
लीलावत्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलीलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
पुरःin the presence (of)
पुरः:
Adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (स्थानवाचक; in front/presence)
विप्रम्the brahmin
विप्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्णयामासdescribed / praised
वर्णयामास:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु; √वर्ण् caus.)
Formलिट् (परिप्रास/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense (to describe/praise)
भूरिशःvery much; greatly
भूरिशः:
Karta (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootभूरिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दिवोदासस्य विशेषणम्

Skanda (narrating; reporting Divodāsa’s speech)

Tirtha: काशी-क्षेत्र (सामान्य-प्रसङ्ग)

Type: kshetra

Listener: शौनकादि/श्रवणसमाजः (सामान्य)

Scene: राजसभा/अन्तःपुरे दिवोदासः लीलावत्याः पुरतः ब्राह्मणस्य गुणान् विस्तरेण वर्णयति; पृष्ठे काशी-प्रासाद-छायाः, दीप-धूप-समृद्धिः

D
Divodāsa
L
Līlāvatī
B
brāhmaṇa (dvija)
K
Kāśī (context)

FAQs

The virtuous are to be remembered and praised; such remembrance strengthens dharma within the household and kingdom.

Kāśī is the overarching sacred setting; this verse transitions the narrative to the royal household.

No explicit ritual; it introduces a counsel to consult the learned brāhmaṇa.