Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

इति दृष्टार्थकथनै राज्ञीमान्योभवद्द्विजः । वर्णयंति च ता राज्ञः परोक्षेपि गुणान्बहून्

iti dṛṣṭārthakathanai rājñīmānyobhavaddvijaḥ | varṇayaṃti ca tā rājñaḥ parokṣepi guṇānbahūn

یوں ‘ظاہر حقائق’ کے بیان سے وہ برہمن ملکہ کی طرف سے معزز ہوا؛ اور وہ عورتیں بادشاہ کی غیر موجودگی میں بھی اس کی بہت سی خوبیاں بیان کرتی رہیں۔

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक
दृष्टार्थकथनैःby statements of witnessed facts
दृष्टार्थकथनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदृष्ट (कृदन्त; √दृश्) + अर्थ (प्रातिपदिक) + कथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (दृष्टः अर्थः यस्य कथनम्)
राज्ञीम्the queen
राज्ञीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
मान्यःhonoring/respectful
मान्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमान्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
द्विजःthe brahmin
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वर्णयन्तिthey describe
वर्णयन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु) [णिच् causative from √वर्ण्]
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
परोक्षेin (his) absence/when unseen
परोक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपरोक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (also/even)
गुणान्qualities/virtues
गुणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
बहून्many
बहून्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘गुणान्’ इत्यस्य विशेषणम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Sages / internal court audience

Scene: The brāhmaṇa is respectfully received by the queen; court women, even in the king’s absence, recount his virtues—an image of ethical court culture; gestures of añjali, respectful seating, and calm faces dominate.

Q
Queen (rājñī)
K
King (rājā)
K
Kāśī (context)

FAQs

Skillful speech can manufacture honor and consensus; purāṇic dharma urges discrimination (viveka) before granting trust.

The passage belongs to Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting; the verse itself is narrative and does not name a specific tīrtha.

None.