Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये

Transliteration

saṃprāpya vāsaraṃ viṣṇorviṣṇutīrtheṣu sarvataḥ | kāryā yātrā prayatnena mahāpuṇya samṛddhaye

Translation

جب وِشنو کا مقدّس دن آئے تو عظیم ثواب کی افزونی کے لیے کوشش کے ساتھ ہر طرف کے وِشنو تیرتھوں کی یاترا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• सम्प्राप्य: having reached
• सम्प्राप्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वक्रिया (having reached/obtained)

• वासरम्: a day
• वासरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वासर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालवाचक

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• विष्णुतीर्थेषु: at the Viṣṇu sacred fords/shrines
• विष्णुतीर्थेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु-तीर्थ (प्रातिपदिक; विष्णु + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः तीर्थानि)

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (Adverbial locus/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; सर्वतः-शब्दः (adverb: on all sides/everywhere)

• कार्या: should be done
• कार्या: Kriya (Obligation/predicative)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligative: to be done); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यात्रा’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• यात्रा: pilgrimage
• यात्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• महापुण्य: great merit
• महापुण्य: Sambandha (Qualifier of ‘समृद्धये’/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महापुण्य (प्रातिपदिक; महा + पुण्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (stem-form used as qualifier); कर्मधारयः (महच्च तत् पुण्यम्)

• समृद्धये: for the increase
• समृद्धये: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇu-tīrthas (collective) of Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group sets out at dawn on Viṣṇu’s day, carrying tulasī and water-pots, moving from one Viṣṇu-tīrtha to another across Kāśī’s lanes and ghats.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Viṣṇu-tīrthas
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s holiness includes honoring Viṣṇu-tīrthas too; dharma is fulfilled through broad, inclusive sacred travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The network of Viṣṇu-tīrthas within the Kāśī sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

On Viṣṇu’s designated day, perform yātrā to Viṣṇu-tīrthas with deliberate effort for accruing great puṇya.