Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते । काशीखंडं समाकर्ण्य तत्फलं लभ्यते नरैः

Transliteration

adhītya caturo vedānsāṃgānyatphalamāpyate | kāśīkhaṃḍaṃ samākarṇya tatphalaṃ labhyate naraiḥ

Translation

چاروں ویدوں کو اُن کے اَنگوں سمیت پڑھنے سے جو پھل ملتا ہے، کاشی کھنڈ کو توجہ سے سننے سے لوگ وہی پھل پا لیتے ہیں۔

Word by Word

• अधीत्य: having studied
• अधीत्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वक्रिया (having studied)

• चतुरः: four
• चतुरः: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; ‘वेदान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वेदान्: Vedas
• वेदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• साङ्गानि: with their auxiliaries
• साङ्गानि: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-अङ्ग (प्रातिपदिक; स + अङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अङ्गैः सह)

• यत्: that which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धवाचक (that which)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• आप्यते: is obtained
• आप्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive/कर्मणि)

• काशीखण्डम्: the Kāśīkhaṇḍa section
• काशीखण्डम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी-खण्ड (प्रातिपदिक; काशी + खण्ड)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काश्याः खण्डः)

• समाकर्ण्य: having heard
• समाकर्ण्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-कर्ण् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वक्रिया (having heard/listened)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘फलम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• नरैः: by men
• नरैः: Karana (Agent-instrument in passive/कर्तृकरणभाव)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्तृवाचक (agent in passive)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (via Kāśīkhaṇḍa-śravaṇa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A learned reciter expounds the Kāśīkhaṇḍa to an attentive assembly in Kāśī; above them, symbolic four Vedas appear as radiant manuscripts, indicating equal fruit through listening.

Characters & Entities

• Four Vedas
• Vedāṅgas
• Kāśīkhaṇḍa
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to Kāśī’s māhātmya is elevated as a powerful dharmic act, granting Vedic-level merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī itself through the Kāśīkhaṇḍa—its sacred greatness is presented as worthy of Vedic reverence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Attentive listening (samākarṇa/śravaṇa) to the Kāśīkhaṇḍa as a meritorious religious practice comparable to Vedic study.