Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66

व्यास उवाच । श्रुत्वेति स मुनिः सूत संध्योपास्त्यै विनिर्गतः । प्रणम्यौ मेयमसकृल्लोपामुद्रा समन्वितः

vyāsa uvāca | śrutveti sa muniḥ sūta saṃdhyopāstyai vinirgataḥ | praṇamyau meyamasakṛllopāmudrā samanvitaḥ

ویاس نے کہا: یہ سن کر، اے سوت، وہ مُنی شام کی سندھیہ اُپاسنا کے لیے باہر نکل گیا۔ لوپامُدرا کے ساتھ وہ بار بار سجدۂ تعظیم کرتا رہا۔

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
इतिthus
इति:
Quotation marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक अव्यय
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सूतO Sūta
सूत:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
संध्याtwilight (sandhyā)
संध्या:
Qualifier within compound
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, (समासपूर्वपद)
उपास्त्यैfor worship
उपास्त्यै:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootउपास्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; समासोत्तरपद
विनिर्गतःwent out
विनिर्गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + निर् + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + नम् (धातु) + ल्यप्/य (अव्यय-कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
indeed (particle)
:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/metrical)
मेmy/of me
मे:
Sambandha
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive) एकवचन; (क्वचित् दत्तिवत् प्रयोगः)
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असकृत्repeatedly
असकृत्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (frequency)
लोपामुद्राLopāmudrā
लोपामुद्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोपामुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इयम्-विशेष्य (apposition)
समन्वितःaccompanied (by)
समन्वितः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootसम् + अन्वि/अनु + इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (मुनिः)

Vyāsa

Tirtha: Kāśī (sandhyā at the kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Sūta

Scene: Agastya rises at dusk to perform sandhyā; Lopāmudrā stands beside him; both bow repeatedly with reverence before beginning worship.

V
Vyāsa
S
Sūta
L
Lopāmudrā
A
Agastya (implied: 'that sage')

FAQs

Purāṇic dharma highlights daily worship (sandhyā) and humility (repeated salutations) as marks of realized sages.

The verse sits within Kāśī-māhātmya narration, though it chiefly depicts rishi conduct rather than naming a tirtha.

Sandhyopāsanā—twilight worship—performed at the proper time as a daily religious duty.