Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 49›Shloka 55
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

Devanagari script

अस्मिन्ममानंदवने यदेतल्लिंगं सुधाधाम सुधामधाम । आसप्त पातालतलात्स्वयंभु समुत्थितं भक्तकृपावशेन

Transliteration

asminmamānaṃdavane yadetalliṃgaṃ sudhādhāma sudhāmadhāma | āsapta pātālatalātsvayaṃbhu samutthitaṃ bhaktakṛpāvaśena

Translation

میرے اس آنندون میں یہ لِنگ—امرت کا دھام، امرتا کا گھر—سات پاتالوں کی تہہ سے خودبخود اُبھرا، بھکتوں پر کرپا کے وشیبھوت ہو کر۔

Word by Word
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
आनन्दवनेin the forest of bliss (Ānandavana)
आनन्दवने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआनन्द + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (आनन्दस्य वनम्)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative pronoun/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इति विशेषण
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
सुधाधामabode of nectar
सुधाधाम:
Apposition (सम्बोधन/विशेष्य)
TypeNoun
Rootसुधा + धामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सुधायाः धाम)
सुधामधामsweet abode of nectar
सुधामधाम:
Apposition (सम्बोधन/विशेष्य)
TypeNoun
Rootसुधा + मधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सुधायाः मधाम)
आup to
आ:
Discourse/limit marker (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय; ‘आ…तलात्’ इति मर्यादा (up to)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Numerical qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्द; ‘पातालतलात्’ इत्यस्य विशेषण
पातालतलात्from the floor of the netherworld
पातालतलात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपाताल + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (पातालस्य तलम्)
स्वयम्भुself-born/self-manifest
स्वयम्भु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वयम् + भू (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (स्वयम् भूः)
समुत्थितम्arisen/emerged
समुत्थितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘समुत्थितम् (अस्ति)’
भक्तकृपावशेनby the power of devotees’ compassion (i.e., due to devotees’ grace)
भक्तकृपावशेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootभक्त + कृपा + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (भक्तानां कृपायाः वशः)
Speaker

Śiva (contextual, within Kāśīkhaṇḍa glorification)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandavana Svayaṃbhū Liṅga (within Kāśī-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic interlocutor within Kāśīkhaṇḍa frame (traditionally Pārvatī/Skanda/ṛṣis depending on chapter frame)

Visual Art Cues

Scene: From the depths of the seven pātālas, a radiant Liṅga rises upward into Ānandavana, suffused with amṛta-like light; devotees witness the emergence with tears and folded hands; Śiva’s compassion is the driving force.

Characters & Entities
Ā
Ānandavana
L
Liṅga (Viśveśvara context)
P
Pātāla

FAQs

Śiva’s presence in Kāśī is self-revealed and compassion-driven; the sacred form manifests for the uplift of devotees.

Ānandavana (Kāśī), centered on the self-manifest Liṅga associated with Viśveśvara.

No specific rite is commanded here; it establishes the Liṅga’s svayaṃbhu status, supporting worship (pūjā) and pilgrimage devotion.

←Previous Verse
Next Verse→