Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

संप्रधार्येति तेप्राहुः स्मर्तव्यं स्मर पांथिक । त्वां वयं घातयिष्यामो निश्चितं सपरिच्छदम्

saṃpradhāryeti teprāhuḥ smartavyaṃ smara pāṃthika | tvāṃ vayaṃ ghātayiṣyāmo niścitaṃ saparicchadam

انہوں نے کہا، "اے مسافر، یاد کر لے جو تجھے یاد کرنا ہے (اپنے خدا کو)۔ ہم یقیناً تجھے تیرے تمام سامان سمیت مار ڈالیں گے۔"

संप्रधार्य“having considered” (the word)
संप्रधार्य:
Sambandha/Quotation (उद्धरण)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-धृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; अत्र ‘संप्रधार्य इति’ इत्युक्तौ उद्धृत-शब्द (quoted form)
इतिthus/so (quoting)
इति:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
प्राहुःsaid
प्राहुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह् (धातु; ‘आह’ इत्यस्य लिट्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
स्मर्तव्यम्to be remembered
स्मर्तव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: to be remembered)
स्मरremember
स्मर:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पांथिकO traveler
पांथिक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपांथिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
घातयिष्यामःwe will kill (have you killed)
घातयिष्यामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootघातय् (णिच् causative of हन् धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: will cause to be killed)
निश्चितम्certainly
निश्चितम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-चित्/नि-श्चि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formअव्ययीभावेन प्रयुक्तं क्तान्त-रूपम् (adverbial accusative: certainly/decidedly)
सपरिच्छदम्along with your belongings
सपरिच्छदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस + परिच्छद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘परिच्छदसहितम्’ (with belongings) इति विशेषण, ‘त्वाम्’ इत्यस्य विशेषण

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (implicit via contrast)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages

Scene: A bandit leader leans close, mocking the traveler: ‘remember your deliberation’; the captive’s eyes turn inward as if searching for a saving remembrance amid the threat of death.

T
Traveller (pāṃthika)
T
Thieves (implied)

FAQs

A single wrong deliberation can become a lifelong (and life-ending) turning point; choices made away from dharma bear harsh fruit.

Kāśī is glorified indirectly, as the narrative implies that abandoning Kāśī leads into a chain of calamities.

None directly; the verse uses dramatic speech to imprint a moral warning.