Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 48›Shloka 36
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

उपेंद्रतप्तानि तपांसि तैश्चिरं स्नाता हि ते चाखिलतीर्थसार्थकैः । स्नात्वेह ये वै मणिकर्णिका ह्रदे समासते मुक्तिजनाश्रयेक्षणम्

Transliteration

upeṃdrataptāni tapāṃsi taiściraṃ snātā hi te cākhilatīrthasārthakaiḥ | snātveha ye vai maṇikarṇikā hrade samāsate muktijanāśrayekṣaṇam

Translation

ان کے ذریعے اُپیندر کے مانند تپسیا گویا طویل عرصہ تک کی گئی؛ اور وہ گویا تمام تیرتھوں کی مجموعی تاثیر کے ساتھ اشنان کیے ہوئے ہیں۔ جو یہاں منیکرنیکا کے حوض میں اشنان کر کے مُکتی والوں کے آشرے میں پل بھر بھی بیٹھتے ہیں، وہ اسی پاکیزہ قوت کو پا لیتے ہیں۔

Word by Word
उपेन्द्रतप्तानिausterities performed by Upendra
उपेन्द्रतप्तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउपेन्द्र (प्रातिपदिक) + तप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √तप्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन (Nom./Acc. pl.); तत्पुरुषः (उपेन्द्रेण तप्तानि)
तपांसिausterities
तपांसि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; बहुवचन (Nom./Acc. pl.)
तैःby those (austerities)
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया; बहुवचन (Instr. pl.)
चिरम्for long
चिरम्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)
स्नाताः(they are) bathed
स्नाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√स्ना (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.; ‘having bathed’)
हिindeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अखिलतीर्थसार्थकैःby (means that) make all pilgrimages fruitful
अखिलतीर्थसार्थकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + सार्थक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया; बहुवचन (Instr. pl.); बहुपद-तत्पुरुषः (अखिलैः तीर्थैः सार्थकैः/सार्थकत्वकरैः)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अव्ययभाव (having bathed)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
येwho
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (Nom. pl.)
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)
मणिकर्णिकाof Maṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (Gen. sg.; qualifying ‘ह्रदे’)
ह्रदेin the lake/pond
ह्रदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (Loc. sg.)
समासतेsit, abide
समासते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √आस् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद (3rd pl. pres. Ā.)
मुक्तिजनाश्रयेin the refuge of the liberated ones
मुक्तिजनाश्रये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (Loc. sg.); बहुपद-तत्पुरुषः (मुक्तिजनानाम् आश्रयः)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Kala-adhikarana (Duration/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया; एकवचन (Acc. sg.; duration)
Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā-hrada (Maṇikarṇikā-kuṇḍa)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Acyuta (Viṣṇu)

Visual Art Cues

Scene: Maṇikarṇikā pool shimmering beside the Ganga; a pilgrim bathes, then sits in still contemplation near a luminous ‘mukti-āśraya’ spot. A faint vision of Viṣṇu as Upendra performing tapas appears as a comparative motif, dissolving into the pool’s radiance.

Characters & Entities
Ś
Śiva
U
Upendra (Viṣṇu)
M
Maṇikarṇikā
T
Tīrthas
M
Mukti-jana

FAQs

Kāśī’s Maṇikarṇikā is portrayed as a concentrated field of merit where bathing and even brief abiding equals vast tapas and tīrtha-fruit.

Maṇikarṇikā-hrada (the Maṇikarṇikā sacred pool/ford) in Kāśī.

Snāna at Maṇikarṇikā-hrada, followed by sitting/abiding even briefly at the mukti-janāśraya (refuge associated with liberation-seekers/liberated ones).

←Previous Verse
Next Verse→