Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

तस्य लिंगस्य संस्पर्शात्परा शांतिं समृच्छति । उपशांत शिवं लिंगं दृष्ट्वा जन्मशतार्जितम्

Transliteration

tasya liṃgasya saṃsparśātparā śāṃtiṃ samṛcchati | upaśāṃta śivaṃ liṃgaṃ dṛṣṭvā janmaśatārjitam

Translation

اس لِنگ کے لمس سے انسان اعلیٰ ترین سکون پاتا ہے۔ اُپشانت شِو کے لِنگ کے درشن سے سو جنموں میں جمع کیا ہوا پُنّیہ کمال کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• संस्पर्शात्: from contact/touch
• संस्पर्शात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सम्√स्पृश् (धातु) + घञ् (प्रत्यय) → संस्पर्श (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; क्रियानाम (action noun)

• परा: supreme
• परा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (शान्तिम् इति)

• शान्तिम्: peace
• शान्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• समृच्छति: attains
• समृच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्√ऋच्छ् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• उपशान्त: calmed/appeased
• उपशान्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप√शम् (धातु) + क्त → उपशान्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (लिङ्गम् इति)

• शिवम्: auspicious/Śiva's
• शिवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम् इति)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive: 'having seen')

• जन्मशतार्जितम्: acquired over a hundred births
• जन्मशतार्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + अर्जित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जन्मशतानाम्) + कर्मधारय/तत्पुरुषः (शतार्जितम् = शतेन जन्मभिः अर्जितम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Upaśānta-Śiva liṅga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Muni (addressed previously; implied continuation)

Visual Art Cues

Scene: Inside a small, quiet sanctum: the Upaśānta-Śiva liṅga, cool and dark stone, adorned with bilva and white flowers. A devotee gently touches the liṅga and then sits in stillness; the air feels hushed, as if the city’s noise dissolves at the threshold.

Characters & Entities

• Upaśānta-Śiva
• Liṅga
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Physical reverence (sparśa) and devotional seeing (darśana) of Śiva’s liṅga are presented as direct means to inner peace and accumulated spiritual fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The liṅga named Upaśānta-Śiva within the Kāśī sacred circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sparśa (touching) the liṅga and darśana (seeing) it—both are highlighted as spiritually efficacious acts.