Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

यां सिद्धिं यः समीहेत स तामाप्नोति तन्नतेः । हिरण्यकशिपोर्लिंगं गणेशात्पश्चिमे ततः

Transliteration

yāṃ siddhiṃ yaḥ samīheta sa tāmāpnoti tannateḥ | hiraṇyakaśiporliṃgaṃ gaṇeśātpaścime tataḥ

Translation

جو شخص جس بھی سدھی کی آرزو کرے، وہ وہاں (سدھی وِنایک کے آگے) سر جھکا کر اُسے پا لیتا ہے۔ اُس گنیش کے مغرب میں ہِرنیکشیپو کا لِنگ ہے۔

Word by Word

• याम्: which (that)
• याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• सिद्धिम्: success, attainment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• समीहेत: may desire / may strive for
• समीहेत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-ईह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• ताम्: that (same)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• तत्: of that
• तत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण (नतेः प्रति)

• नतेः: of the bowing/salutation
• नतेः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• हिरण्यकशिपोः: of Hiraṇyakaśipu
• हिरण्यकशिपोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (अत्र निर्देश्य-वस्तु)

• गणेशात्: from Gaṇeśa (from Gaṇeśa’s place)
• गणेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; दिक्-विशेषण (locative: in the west)

• ततः: thereafter / from there
• ततः: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः—अव्यय-प्रयोग (adverb: thereafter/from there)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddhivināyaka; Hiraṇyakaśipu-liṅga (west)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees bow at a vermilion-smeared Siddhivināyaka idol; behind/left (westward) a small liṅga shrine labeled Hiraṇyakaśipu. The composition contrasts Gaṇeśa’s approachable grace with the austere liṅga sanctum.

Characters & Entities

• Siddhivināyaka (Gaṇeśa)
• Hiraṇyakaśipu
• Hiraṇyakaśipu-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and surrender (namaskāra) at Kāśī’s Vināyaka shrines is praised as a direct cause of ‘siddhi’—fulfilled aims aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Siddhivināyaka and, to his west, the Hiraṇyakaśipu-liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nati/namaskāra (bowing) to Siddhivināyaka for desired accomplishments.