Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तद्दर्शनाद्भवेत्स्त्रीणां पातिव्रत्य फलं स्फुटम् । तल्लिंगपूर्वदिग्भागे पूज्यः सिद्धिविनायकः

Transliteration

taddarśanādbhavetstrīṇāṃ pātivratya phalaṃ sphuṭam | talliṃgapūrvadigbhāge pūjyaḥ siddhivināyakaḥ

Translation

اُس (آنسوییشور) کے محض درشن سے ہی عورتوں کو پتی ورتا دھرم کا روشن پھل حاصل ہوتا ہے۔ اُس لِنگ کے مشرقی جانب سدھی وِنایک کی پوجا کرنی چاہیے۔

Word by Word

• तत्: from that
• तत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; सर्वनाम-शब्द

• दर्शनात्: from seeing (the sight)
• दर्शनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• भवेत्: would arise / would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• स्त्रीणाम्: of women
• स्त्रीणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• पातिव्रत्य: of wifely fidelity
• पातिव्रत्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातिव्रत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (phalaṃ प्रति)

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्फुटम्: clearly, manifest
• स्फुटम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्फुट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (phalaṃ प्रति)

• तत्: of that
• तत्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण (लिङ्गस्य)

• लिङ्ग: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्ग: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• पूर्व: eastern
• पूर्व: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (दिग्भागे प्रति)

• दिक्: direction
• दिक्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश्/दिक् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासाङ्ग (दिग्भागे)

• भागे: in the eastern directional sector
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—पूर्वदिग्भागे = पूर्वायां दिशि भागः (षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष)

• पूज्यः: worthy of worship / to be worshipped
• पूज्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावे क्तव्य/यत्-प्रत्ययार्थः (to be worshipped)

• सिद्धि: success, accomplishment
• सिद्धि: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासाङ्ग (सिद्धिविनायकः)

• विनायकः: Vināyaka (Gaṇeśa), lord of success
• विनायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विनायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—सिद्धिविनायकः = सिद्धेः विनायकः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānusūyeśvara (with Siddhivināyaka adjacent)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī lane-temple: the Ānusūyeśvara liṅga in a small sanctum; to its east a bright red/orange Siddhivināyaka shrine. Women devotees with lamps and flowers approach in orderly devotion; bells and incense smoke fill the space.

Characters & Entities

• Ānusūyeśvara
• Siddhivināyaka (Gaṇeśa)
• Pātivratya (marital fidelity vow)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred sight (darśana) in Kāśī is portrayed as spiritually transformative, supporting dharma in daily life and vows.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānusūyeśvara liṅga and the nearby Siddhivināyaka on its eastern side.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of Ānusūyeśvara and pūjā of Siddhivināyaka for siddhi (successful accomplishment).