Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

Devanagari script

नित्यं त्रिषवणस्नायी नित्यं भिक्षाकृताशनः । लिंगपूजार्चको नित्यमित्थं व्यासो वसेत्पुरा

Transliteration

nityaṃ triṣavaṇasnāyī nityaṃ bhikṣākṛtāśanaḥ | liṃgapūjārcako nityamitthaṃ vyāso vasetpurā

Translation

تینوں سندھیاؤں کے وقت نِتّ سْنان کرنے والے، نِتّ بھکشا سے حاصل غذا پر گزارا کرنے والے، اور ہر روز شِو لِنگ کی پوجا کرنے والے—یوں ویاس جی اس نگری (کاشی) میں مقیم تھے۔

Word by Word

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb)

• त्रिषवणस्नायी: one who bathes at the three daily times
• त्रिषवणस्नायी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि- सवण- स्नायिन् (प्रातिपदिक; त्रि (संख्या); सवण; स्नायिन् < √स्ना (धातु) + णिनि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः: त्रिषु सवणेषु स्नायी (one who bathes at three times)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्; क्रियाविशेषण

• भिक्षाकृताशनः: one whose food is obtained by alms
• भिक्षाकृताशनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भिक्षा-कृत-आशन (प्रातिपदिक; भिक्षा; कृत < √कृ (धातु) + क्त; आशन < √अश् (धातु) + ल्युट्/अन)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासार्थः: भिक्षया कृतम् आशनम् यस्य (भिक्षान्नभोजी)

• लिङ्गपूजार्चकः: worshipper who performs worship of the liṅga
• लिङ्गपूजार्चकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग-पूजा-अर्चक (प्रातिपदिक; लिङ्ग; पूजा; अर्चक < √अर्च् (धातु) + ण्वुल्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः: लिङ्गस्य पूजायाः अर्चकः

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्; क्रियाविशेषण

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• पुरा: formerly, in olden times
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly/once)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa narrative norm)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa in Kāśī: at a ghat at dawn with water dripping from matted hair, then walking with a begging bowl through narrow lanes, finally seated before a simple Śiva-liṅga shrine offering bilva leaves and water.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Kāśī
• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī sanctifies disciplined living: purity through regular bathing, simplicity through alms, and devotion through daily liṅga-worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), presented as the city fit for Vyāsa’s regulated, Śaiva-centered life.

What ritualistic prescription is mentioned?

Triṣavaṇa snāna (three daily baths), bhikṣā-based eating, and daily Śiva-liṅga pūjā.