Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

सर्वलिंगार्चनात्पुण्यं यावज्जन्म यदर्ज्यते । सकृद्विश्वेशमभ्यर्च्य श्रद्धया तदवाप्यते

Transliteration

sarvaliṃgārcanātpuṇyaṃ yāvajjanma yadarjyate | sakṛdviśveśamabhyarcya śraddhayā tadavāpyate

Translation

زندگی بھر تمام لِنگوں کی پوجا سے جو پُنّیہ کمایا جاتا ہے، وہی پُنّیہ صرف ایک بار شردھا کے ساتھ وشویشور کی ارچنا کرنے سے حاصل ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• सर्वलिङ्गार्चनात्: from worship of all liṅgas
• सर्वलिङ्गार्चनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व-लिङ्ग-अर्चन (प्रातिपदिक; अर्चन < √अर्च् (धातु))
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषां लिङ्गानाम् अर्चनम्)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• यावत्-जन्म: for as long as one lives
• यावत्-जन्म: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत्-जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; कालवाचक-अव्ययवत् प्रयोगः

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• अर्ज्यते: is earned
• अर्ज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ज् (धातु)
• Form: लट्, कर्मणि, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सकृत्: once
• सकृत्: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सकृत् (अव्यय)
• Form: काल/आवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: once)

• विश्वेशम्: Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशः)

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√अर्च् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालक्रिया

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• तत्: that (merit)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वयः—तत् (पुण्यम्)

• अवाप्यते: is obtained
• अवाप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√आप् (धातु)
• Form: लट्, कर्मणि (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-seeking audience (ṛṣis/householders)

Visual Art Cues

Scene: Inside a sanctum: the dark stone liṅga of Viśveśvara adorned with bilva and flowers; a devotee offers water and lamps once, with intense faith, while other distant liṅgas are symbolically shown as faint silhouettes dissolving into this single shrine.

Characters & Entities

• Viśveśvara
• Śiva-liṅga
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā-filled worship of Viśveśvara in Kāśī is presented as a concentrated form of all Śiva-worship merits.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśvara (Kāśī Viśvanātha) in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-arcana—worshipping Viśveśvara even once, with faith.