Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

पुंडरीकाक्ष दैत्यारे दामोदर बलप्रिय । बलारातिस्तुत हरे वासुदेव वसुप्रद

Transliteration

puṃḍarīkākṣa daityāre dāmodara balapriya | balārātistuta hare vāsudeva vasuprada

Translation

اے پُنڈریکاکش، کنول آنکھوں والے؛ اے دیوتاؤں کے دشمنوں کے قاتل؛ اے دامودر، بلرام کے محبوب—اے ہری، اندرا کے ستودہ؛ اے واسودیو، خوشحالی اور برکتیں عطا کرنے والے۔

Word by Word

• पुण्डरीकाक्ष: O lotus-eyed one
• पुण्डरीकाक्ष: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुण्डरीक-अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषः (पुण्डरीकसदृशे अक्षिणी यस्य)

• दैत्यारे: O enemy of the daityas
• दैत्यारे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दैत्य-अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानां अरिः)

• दामोदर: O Dāmodara (one with a rope-bound belly)
• दामोदर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दाम-उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहिः (दाम्ना बद्धम् उदरं यस्य)

• बलप्रिय: O beloved of Bala (Balarāma) / lover of strength
• बलप्रिय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: बल-प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (बलं प्रियं यस्य / बलस्य प्रियः)

• बलारातिस्तुत: O praised by Indra (enemy of Bala/demons)
• बलारातिस्तुत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: बल-अराति-स्तुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (बलस्य अरातिः इन्द्रः; तेन स्तुतः)

• हरे: O Hari
• हरे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन

• वासुदेव: O Vāsudeva
• वासुदेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वासुदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन

• वसुप्रद: O giver of wealth
• वसुप्रद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: वसु-प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वसूनि/धनं प्रददाति इति)

Speaker

Vyāsa (deduced from Adhyāya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kāśī-oriented sādhaka/pilgrim

Visual Art Cues

Scene: A garland of names encircles a lotus-eyed Vāsudeva; Dāmodara’s waist-cord is visible, while Indra (Balarāti) offers praise from the side; the devotee seeks blessings (vasu) with folded hands.

Characters & Entities

• Puṇḍarīkākṣa
• Dāmodara
• Balarāma
• Indra
• Hari
• Vāsudeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord is both protector (destroyer of daityas) and benefactor (giver of prosperity); devotion integrates protection, grace, and ethical well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is the setting of the Kāśīkhaṇḍa; the praise functions as nāma-stuti within Kāśī’s sacred atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it supports stotra-pāṭha and nāma-saṅkīrtana as devotional acts.