Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 43›Shloka 15
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । किं बुद्धिवैभवं धातुः शंभुना मनसीक्षितम् । येनानंदाश्रु संभारो बाल्येप्यभवदीशितुः

Transliteration

agastya uvāca | kiṃ buddhivaibhavaṃ dhātuḥ śaṃbhunā manasīkṣitam | yenānaṃdāśru saṃbhāro bālyepyabhavadīśituḥ

Translation

اگستیہ نے کہا: ‘خالق برہما کی وہ کون سی “عقل کی شان” تھی جسے شمبھو نے دل میں دیکھنا چاہا، کہ جس سے رب کے بچپن میں بھی مسرت کے آنسوؤں کا ذخیرہ اُمڈ آیا؟’

Word by Word
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); प्रश्नार्थक (interrogative)
बुद्धिवैभवम्intellectual power/splendor
बुद्धिवैभवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि-वैभव (प्रातिपदिक; बुद्धि + वैभव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
धातुःthe Creator (Brahmā)
धातुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधातृ/धातु (प्रातिपदिक; ब्रह्मा-वाचक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
शम्भुनाby Śambhu (Śiva)
शम्भुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
मनसिin the mind
मनसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
ईक्षितम्seen/considered
ईक्षितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular); सम्बन्धक (relative)
आनन्दाश्रुtears of joy
आनन्दाश्रु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootआनन्द-अश्रु (प्रातिपदिक; आनन्द + अश्रु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन (Singular); समासपूर्वपद (as qualifier of संभारः)
संभारःa collection/heap
संभारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
बाल्येin childhood
बाल्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
अपिeven/also
अपि:
Avyaya (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)
अभवत्was/occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ईशितुःof the Lord
ईशितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootईशितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: Agastya, composed and intent, asks Skanda about the ‘buddhi-vaibhava’ of Brahmā that could evoke bliss-tears in the Lord even as a child; Skanda listens poised to answer.

Characters & Entities
A
Agastya
B
Brahmā (Dhātṛ)
Ś
Śiva (Śambhu, Īśitṛ)

FAQs

The Purāṇa invites contemplation of divine psychology: bliss and inquiry coexist, and even cosmic roles (creator, lord) are explored through sacred dialogue.

No specific tīrtha is referenced in this verse.

None.

←Previous Verse
Next Verse→