Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

सर्वाभ्योपि नदीभ्यश्च श्रेष्ठाः सर्वाः समुद्रगाः । ततोपि हि महाश्रेष्ठाः सरित्सु सरिदुत्तमाः

sarvābhyopi nadībhyaśca śreṣṭhāḥ sarvāḥ samudragāḥ | tatopi hi mahāśreṣṭhāḥ saritsu sariduttamāḥ

تمام ندیوں میں وہ ندیاں جو سمندر تک بہتی ہیں سب سے افضل ہیں؛ اور ان سے بھی بڑھ کر، ندیوں میں وہ ہیں جو ‘سریدُتّما’ یعنی نہایت برتر کہلاتی ہیں۔

सर्वाभ्यःfrom all
सर्वाभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural); विशेषण
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अपि-अर्थ (even/also)
नदीभ्यःfrom (among) the rivers
नदीभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
श्रेष्ठाःexcellent/superior
श्रेष्ठाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
समुद्रगाःocean-going (flowing to the sea)
समुद्रगाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमुद्र + ग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण; (समुद्रं गच्छन्ति इति)
ततःthan that/thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial ablative), तस्मात्-अर्थ (thereafter/from that)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अपि-अर्थ (even)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
महाश्रेष्ठाःvery excellent
महाश्रेष्ठाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
सरित्सुamong the rivers
सरित्सु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
सरिदुत्तमाःthe best of rivers
सरिदुत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसरित् + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण; (सरितां उत्तमाः)

Mārkaṇḍeya

Listener: Munayaḥ

Scene: A symbolic map-like tableau: many rivers converging toward the ocean; above them a highlighted set of ‘best streams’ glowing brighter, indicating higher sanctity.

R
Rivers
O
Ocean (samudra)

FAQs

Purāṇic sacred geography recognizes degrees of sanctity, moving from general praise toward identifying the most eminent rivers.

No single site yet; it introduces a graded exaltation of rivers, leading to naming the foremost rivers.

None; it is a doctrinal ranking statement rather than a ritual instruction.