Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

वेणीदंडाश्च कासांचित्तेनच्छिन्ना महारुषा । कासांचिच्च कराश्छिन्ना कासांचित्कर्तितास्तनाः

Transliteration

veṇīdaṃḍāśca kāsāṃcittenacchinnā mahāruṣā | kāsāṃcicca karāśchinnā kāsāṃcitkartitāstanāḥ

Translation

اپنے شدید غضب میں، اس نے کچھ کی چٹیاں کاٹ دیں؛ کچھ کے ہاتھ کاٹ دیے گئے؛ اور کچھ کے سینوں کو مسخ کر دیا گیا۔

Word by Word

• वेणीदण्डाः: braid-sticks (hair-ornaments)
• वेणीदण्डाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेणी (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; समासः—वेण्याः दण्डाः (braid-sticks/ornaments of braids)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• कासाञ्चित्: of some (women)
• कासाञ्चित्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (of some)

• तेन: by him/with that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन

• छिन्नाः: cut off
• छिन्नाः: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; (agreeing with वेणीदण्डाः)

• महारुषा: with great anger
• महारुषा: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रुषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; समासः—महती रुषा (with great anger)

• कासाञ्चित्: of some
• कासाञ्चित्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• कराः: hands
• कराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

• छिन्नाः: cut off
• छिन्नाः: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; (agreeing with कराः)

• कासाञ्चित्: of some
• कासाञ्चित्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग

• कर्तिताः: severed
• कर्तिताः: Kriya (Result state)
• Type: Adjective
• Root: कृत् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; णिजन्त-धात्वर्थ (made to be cut)

• स्तनाः: breasts
• स्तनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (didactic frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / internal audience

Visual Art Cues

Scene: Women of the assembly in disarray; severed braid-ornaments and scattered hairpins; hands raised in defense; the furious gaṇa moving through the crowd; ritual vessels overturned.

Characters & Entities

• Śiva’s gaṇa/pārṣada (implied)
• yajña-assembly participants (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is weaponized for pride, the same public ‘festival’ becomes a stage for disgrace—warning against hypocrisy in religious acts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s Śaiva worldview is reinforced: Śiva is not subordinate to ritual, and irreverence toward him is condemned.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.