Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 85

Devanagari script

सनंदकं करं तस्य प्रोद्यतं मधुविद्विषः । पश्यतां दिविसिद्धानां स्तंभयामास हुंकृता

Transliteration

sanaṃdakaṃ karaṃ tasya prodyataṃ madhuvidviṣaḥ | paśyatāṃ divisiddhānāṃ staṃbhayāmāsa huṃkṛtā

Translation

جب مدھو کا دشمن نندک تلوار تھامے اپنا ہاتھ بلند کرنے لگا تو گن ناتھ نے گرجدار “ہُوں” کے ساتھ، آسمانی سدھوں کے دیکھتے دیکھتے، اس اٹھے ہوئے بازو کو ساکت کر دیا۔

Word by Word

• स-नन्दकम्: (hand) with Nandaka (sword)
• स-नन्दकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नन्दक (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/अव्ययार्थक-पूर्वपद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सहितः नन्दकः इति)

• करम्: hand
• करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• प्र-उद्यतम्: raised, uplifted
• प्र-उद्यतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद् + यत् (धातु) → उद्यत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + प्र (उपसर्ग)
• Form: भूतकृदन्त/कृत-प्रत्यय (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘उद्यत’ = उठित/उन्नत

• मधु-विद्विषः: of the foe of Madhu (Vishnu)
• मधु-विद्विषः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + विद्विष् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (मधोः विद्वान्/विद्विषः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• पश्यताम्: while (they) watched
• पश्यताम्: Adhikarana (Locative/Gen-absolute context)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → पश्यत् (शतृ-प्रत्यय कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘पश्यताम्’ = ‘while (they) were watching’ (genitive absolute)

• दिवि-सिद्धानाम्: of the celestial Siddhas
• दिवि-सिद्धानाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दिवि (अव्यय/सप्तमी-एकवचन रूपेण) + सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-तत्पुरुषः (दिवि सिद्धाः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• स्तम्भयामास: stopped, immobilized
• स्तम्भयामास: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्तम्भ् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense implied by stem ‘स्तम्भय-’ (णिच्)

• हुङ्कृता: by a huṃ-roar
• हुङ्कृता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हुङ्कृ (धातु/धात्वर्थ-प्रयोगः) → हुङ्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः (करणवाचक); ‘हुङ्कृता’ = ‘by a huṃ-sound/roar’

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: Hari raises the sword Nandaka; the Gaṇa-lord utters a thunderous hūṃ and the uplifted arm freezes mid-air; Siddhas watch from the sky in astonishment.

Characters & Entities

• Madhuvidviṣ (Viṣṇu)
• Nandaka
• Divi-siddhas
• Huṃ (mantric utterance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mantric power (śabda-śakti) grounded in divine authority can restrain brute force—an emblem of spiritual sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where Śaiva power is narrated as immediately effective and witnessed by celestial beings.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual is prescribed; the verse highlights huṃkāra as a potent sacred utterance in narrative context.