Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

तुष्टेन शंभुना दत्तं तुभ्यं चक्रं सुदर्शनम् । यत्साहाय्यमवाप्याजौ त्वं जयेर्दनुजाधिपान्

Transliteration

tuṣṭena śaṃbhunā dattaṃ tubhyaṃ cakraṃ sudarśanam | yatsāhāyyamavāpyājau tvaṃ jayerdanujādhipān

Translation

شَمبھو نے خوش ہو کر تمہیں سُدرشن چکر عطا کیا۔ اسی کی مدد سے میدانِ جنگ میں تم دانوُجوں کے سرداروں پر فتح پاتے ہو۔

Word by Word

• तुष्टेन: being pleased
• तुष्टेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषण (शंभुना इति)

• शंभुना: by Śambhu (Śiva)
• शंभुना: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मणि भाव

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष सर्वनाम, चतुर्थी (4), एकवचन

• चक्रम्: discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• सुदर्शनम्: Sudarsana / beautiful-looking
• सुदर्शनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/उपपद-समास (सु-दर्शन), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; चक्रम् इति विशेषण

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (which)

• साहाय्यम्: assistance
• साहाय्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: साहाय्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• अवाप्य: having obtained
• अवाप्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘अव+आप्’ (to obtain)

• आजौ: in battle
• आजौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘अज’ = युद्ध (battle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन

• जयेः: may you conquer
• जयेः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• दनुज-अधिपान्: lords of the Dānavas
• दनुज-अधिपान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दनुज (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (षष्ठी: दनुजानाम् अधिपाः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन

Speaker

Vīrabhadra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience within the Purāṇic frame

Visual Art Cues

Scene: Śambhu, pleased, bestows the blazing Sudarśana cakra upon Viṣṇu; the discus radiates concentric flames, signifying dharmic victory over Danuja lords.

Characters & Entities

• Śambhu
• Śiva
• Viṣṇu
• Sudarśana Cakra
• Danujas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace empowers righteous victory; devotion draws boons that serve the protection of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī remains the overarching sacred frame, but this verse emphasizes the theology of Śiva’s grace rather than a place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it recalls a boon granted due to Śiva’s satisfaction (tuṣṭi), implying the value of devoted worship.