Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

जामातॄणां स्वभावोयं प्रायशो गर्वभाजनम् । किंचिदैश्वयर्मासाद्य भवत्येव न संशयः

jāmātṝṇāṃ svabhāvoyaṃ prāyaśo garvabhājanam | kiṃcidaiśvayarmāsādya bhavatyeva na saṃśayaḥ

دامادوں کی یہ فطرت اکثر ہوتی ہے کہ وہ غرور کے برتن بن جاتے ہیں۔ ذرا سی بھی خوش حالی مل جائے تو تکبر ضرور ابھرتا ہے—اس میں کوئی شک نہیں۔

जामातॄणाम्of sons-in-law
जामातॄणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजामातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
स्वभावःnature
स्वभावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (स्वभावः इत्यस्य विशेषण/निर्देशक)
प्रायशःusually
प्रायशः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रायशः (अव्यय)
Formअव्यय; सामान्यतया इत्यर्थे (adverb: usually)
गर्वभाजनम्a receptacle of pride
गर्वभाजनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगर्व + भाजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (गर्वस्य भाजनम् = receptacle of pride)
किञ्चित्some, a little
किञ्चित्:
Sambandha (Quantifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formअव्ययप्राय; परिमाणवाचक (some, a little)
ऐश्वर्यम्power, prosperity
ऐश्वर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आसाद्यhaving attained
आसाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
no/not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Unspecified character (continuing narrative speaker; not stated in snippet)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: A domestic-court scene: a young son-in-law adorned slightly better than before, chin raised; elders exchange knowing looks; the moral undertone is gentle satire.

FAQs

Even small gains in wealth or status can inflate ego; the verse urges vigilance and humility within household relationships.

Kāśī is the overarching setting of the Kāśīkhaṇḍa; this verse is social-ethical commentary rather than a tīrtha eulogy.

None.