Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

स हि सर्वप्रदः शंभुर्याचितश्चोपमन्युना । पयोमात्रं ददौ तस्मै सर्वं क्षीराब्धिमेव च

Transliteration

sa hi sarvapradaḥ śaṃbhuryācitaścopamanyunā | payomātraṃ dadau tasmai sarvaṃ kṣīrābdhimeva ca

Translation

کیونکہ شمبھو سب کچھ عطا کرنے والا ہے۔ جب اُپمنیو نے عرض کی تو اُس نے اسے محض دودھ دیا—اور حقیقت میں پورا بحرِ شیر ہی بخش دیا۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (explanatory/emphatic particle)

• सर्व-प्रदः: giver of all
• सर्व-प्रदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (सर्वं प्रददाति)

• शंभुः: Śambhu (Śiva)
• शंभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• याचितः: having been requested
• याचितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: याच् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (शंभुः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• उपमन्युना: by Upamanyu
• उपमन्युना: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: उपमन्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• पयः-मात्रम्: only milk
• पयः-मात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस्/पयः (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पयः एव मात्रम्)

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• क्षीर-अब्धिम्: the ocean of milk
• क्षीर-अब्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (क्षीरस्य अब्धिः)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (restrictive particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa narrative convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Viśveśvara’s grace illustrated via Upamanyu)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Upamanyu, austere yet childlike in devotion, asks for milk; Śambhu appears and grants not only milk but the vast Ocean of Milk—depicted as a cosmic sea emerging from Śiva’s blessing gesture.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Upamanyu
• Kṣīrābdhi (Ocean of Milk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s generosity exceeds the devotee’s request; even small petitions can open into immeasurable grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a specific tīrtha by name in this verse; it supports the Kāśī-māhātmya theme by praising Śambhu/Viśveśvara’s boundless giving.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on prayer/request (yācñā) and the Lord’s response.