Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

याहि वैश्वेश्वरं सद्म पद्मया समधिष्ठितम् । निर्वाणसंज्ञया बाला यदीच्छेः स्वान्मनोरथान्

Transliteration

yāhi vaiśveśvaraṃ sadma padmayā samadhiṣṭhitam | nirvāṇasaṃjñayā bālā yadīccheḥ svānmanorathān

Translation

وَیشویشور کے اُس دھام کی طرف جاؤ جس پر پدما دیوی جلوہ فرما ہیں۔ اے نِروانا نام والی کم سن! اگر تو اپنے دل کی مرادیں پوری کرنا چاہتی ہے۔

Word by Word

• याहि: go
• याहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• वैश्वेश्वरम्: belonging to Viśveśvara
• वैश्वेश्वरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैश्वेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (सद्म)

• सद्म: abode
• सद्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सद्मन्/सद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• पद्मया: by Padmā (Lakṣmī)
• पद्मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• समधिष्ठितम्: presided over; occupied
• समधिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधि-स्था (धातु) + सम् (उपसर्ग)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (सद्म)

• निर्वाण-संज्ञया: by the name ‘Nirvāṇā’
• निर्वाण-संज्ञया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निर्वाण (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (निर्वाण-नाम्ना)

• बाला: O girl
• बाला: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/सम्बोधन/कर्ता), एकवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध-अव्यय (conditional conjunction)

• इच्छेः: you desire
• इच्छेः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• स्वान्: your own
• स्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (मनोरथान्)

• मनोरथान्: wishes; desires
• मनोरथान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनोरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa narrative convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaiśveśvara (Viśveśvara) temple-abode in Kāśī

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Nirvāṇā (addressed as bālā)

Visual Art Cues

Scene: A youthful devotee named Nirvāṇā is guided toward Viśveśvara’s sanctum; Padmā presides as auspicious presence—lotus motifs, lamps, and a welcoming temple threshold.

Characters & Entities

• Vaiśveśvara
• Padmā
• Nirvāṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Viśveśvara’s sacred seat in Kāśī is presented as a direct means to the fulfillment of legitimate aspirations and the highest good.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The abode/shrine of Vaiśveśvara in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

A practical instruction is given: to go/approach the shrine (darśana/śaraṇāgati implied), though no detailed rite is specified.