Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

कंबलाश्वतरं तीर्थं तत्र सर्वविषापहम् । तत्र स्नातो भवेन्मर्त्यो गीतविद्याविशारदः

Transliteration

kaṃbalāśvataraṃ tīrthaṃ tatra sarvaviṣāpaham | tatra snāto bhavenmartyo gītavidyāviśāradaḥ

Translation

اس کے بعد کمبل آشوتَر نامی تیرتھ ہے جو ہر طرح کے زہر کو دور کرتا ہے؛ وہاں اشنان کرنے والا انسان گیت کی ودیا اور علم میں ماہر ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• कम्बलाश्वतरम्: (the) Kambalāśvatara (name)
• कम्बलाश्वतरम्: Karma/Topic (named tīrtha)
• Type: Noun
• Root: कम्बल (प्रातिपदिक) + अश्वतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (कम्बल-सदृशः अश्वतरः इति नाम)

• तीर्थम्: a tīrtha
• तीर्थम्: Apposition/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb ‘there’)

• सर्वविषापहम्: remover of all poisons
• सर्वविषापहम्: Visheshana (of tīrtha)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + विष (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वेषां विषाणाम् अपहः = नाशकः) विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नातः: having bathed
• स्नातः: Karta (subject qualifier)
• Type: Verb
• Root: स्नात (स्ना धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (main verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गीतविद्याविशारदः: skilled in the knowledge of song/music
• गीतविद्याविशारदः: Visheshana (of martya)
• Type: Adjective
• Root: गीत (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (गीतविद्यायां विशारदः) विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kambalāśvatara-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A tīrtha pool with medicinal-lotus symbolism; a devotee bathes while subtle dark ‘poison’ vapors dissolve; Sarasvatī-like motifs (veena, manuscripts) appear as blessings of song and learning.

Characters & Entities

• Kambalāśvatara-tīrtha
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas are portrayed as purifiers of both body and mind—curing harmful influences and awakening refined knowledge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kambalāśvatara-tīrtha in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Kambalāśvatara-tīrtha for purification and the gain of gīta-vidyā (musical/recitational skill).