Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

काश्यां सा भूमिरुद्दिष्टा श्वेतद्वीप इति द्विजैः । तत्र पुण्यार्जनं कृत्वा श्वेतद्वीपाधिपो भवेत्

Transliteration

kāśyāṃ sā bhūmiruddiṣṭā śvetadvīpa iti dvijaiḥ | tatra puṇyārjanaṃ kṛtvā śvetadvīpādhipo bhavet

Translation

کاشی میں اس قطعۂ زمین کو دوِج (دوبار جنم لینے والے) ‘شویت دویپ’ کہتے ہیں۔ وہاں پُنّیہ کما کر انسان شویت دویپ کا حاکم بن جاتا ہے۔

Word by Word

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भूमिः: land, ground
• भूमिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उद्दिष्टा: is designated/called
• उद्दिष्टा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+दिश् (धातु) + क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate)

• श्वेतद्वीपः: Śvetadvīpa (the White Island)
• श्वेतद्वीपः: Pratipadya (Predicate-noun/विधेय)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (श्वेतः द्वीपः)

• इति: thus, as
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative particle)

• द्विजैः: by the twice-born (Brahmins)
• द्विजैः: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• पुण्यार्जनम्: acquisition of merit
• पुण्यार्जनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + अर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः (पुण्यस्य अर्जनम्)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा-प्रत्यय (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having done)

• श्वेतद्वीपाधिपः: lord of Śvetadvīpa
• श्वेतद्वीपाधिपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वेतद्वीप (श्वेत+द्वीप; प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्वेतद्वीपस्य अधिपः)

• भवेत्: would become / may become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Skanda (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śvetadvīpa (Kāśī-antar-gata kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous white-hued quarter of Kāśī, with white lotuses and radiant light; brāhmaṇas point out the boundary stones of ‘Śvetadvīpa’ while pilgrims perform quiet japa and dāna, and a faint vision of Vaikuṇṭha-like splendor overlays the city.

Characters & Entities

• Kāśī
• Śvetadvīpa
• Dvijas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī contains inner sacred zones; merit earned in such kṣetras is said to elevate the devotee to exalted realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Kāśī-region identified as Śvetadvīpa (a sanctified kṣetra/zone).

What ritualistic prescription is mentioned?

General prescription of puṇyārjana—performing meritorious acts (pilgrimage, worship, vows, charity) in that region.