Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

अंबरीषं ततस्तीर्थं महापातकनाशनम् । तत्र वै शुभकर्माणो जना नो गर्भभाजनम्

Transliteration

aṃbarīṣaṃ tatastīrthaṃ mahāpātakanāśanam | tatra vai śubhakarmāṇo janā no garbhabhājanam

Translation

اس کے بعد امبریش تیرتھ آتا ہے جو بڑے بڑے پاپوں کا ناس کرنے والا ہے۔ وہاں نیک اعمال کرنے والے لوگ دوبارہ رحمِ مادر کے تابع نہیں بنتے (پُنرجنم نہیں لیتے)۔

Word by Word

• अंबरीषम्: (the) Ambarīṣa (tīrtha)
• अंबरीषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अंबरीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तीर्थनाम

• ततः: then/thereafter
• ततः: Avyaya (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (sequence/ablatival adverb: ‘thereafter/from there’)

• तीर्थम्: a sacred ford/place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• महापातकनाशनम्: destroyer of great sins
• महापातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महापातकनाशन (प्रातिपदिक; महा + पातक + नाशन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘महापातकानां नाशनम्’ इति; तीर्थम् इति विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• शुभकर्माणः: of auspicious deeds
• शुभकर्माणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुभकर्मन् (प्रातिपदिक; शुभ + कर्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘शुभं कर्म येषां ते’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः (रूपतः कर्मधारय-समास-प्रातिपदिक); जना इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• नः: not
• नः: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात; ‘न’ इत्यस्य पदान्त-रूपम् (before voiced sound)

• गर्भभाजनम्: a womb-receptacle (rebirth)
• गर्भभाजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भभाजन (प्रातिपदिक; गर्भ + भाजन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गर्भस्य भाजनम्’ = गर्भधारण-स्थानम्/योनि

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ambarīṣa-tīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim bathes at Ambarīṣa-tīrtha; dark smoke-like forms symbolizing mahāpātakas dissolve into the river; in the background, a regal yet humble King Ambarīṣa is depicted offering worship, indicating śubha-karman and devotion.

Characters & Entities

• Ambarīṣa-tīrtha
• Kāśī (Varanasi)
• Mahāpātaka (great sins)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places amplify dharma: purification from grave faults and release from rebirth are linked to righteous conduct joined with tīrtha-sevā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ambarīṣa-tīrtha in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is specified beyond tīrtha-connection; the verse emphasizes śubha-karma (auspicious living) in that sacred place.