Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 15

Devanagari script

प्रह्लादतीर्थं तद्याम्ये महाभक्तिफलप्रदम् । तत्र वै स्नानमात्रेण विष्णोः प्रियतरो भवेत्

Transliteration

prahlādatīrthaṃ tadyāmye mahābhaktiphalapradam | tatra vai snānamātreṇa viṣṇoḥ priyataro bhavet

Translation

جنوب کی سمت پرہلاد تیرتھ ہے جو عظیم بھکتی کا پھل عطا کرتا ہے۔ وہاں صرف اشنان کرنے سے ہی انسان وِشنو کو نہایت عزیز ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• प्रह्लादतीर्थम्: the Prahlāda-tīrtha
• प्रह्लादतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रह्लादतीर्थ (प्रातिपदिक; प्रह्लाद + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नामधेय-समासः

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (‘that’)

• याम्ये: in the southern (quarter/part)
• याम्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; दिशावाचक-विशेषणम् (southern)

• महाभक्तिफलप्रदम्: bestowing the fruit of great devotion
• महाभक्तिफलप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महाभक्तिफलप्रद (प्रातिपदिक; महा + भक्ति + फल + प्रद)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘महाभक्तेः फलम् प्रददाति’ इति; तीर्थम् इति विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/assurance)

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नानमात्र (प्रातिपदिक; स्नान + मात्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘केवलस्नानेन’ इत्यर्थः

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• प्रियतरः: dearer
• प्रियतरः: Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रियतर (प्रातिपदिक; प्रिय + तरप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषणम् (comparative)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prahlāda-tīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: At a southern Kashi ghat, a devotee bathes while envisioning Prahlāda’s steadfast devotion; above, Viṣṇu’s benign presence is suggested through a luminous aura or a subtle Nṛsiṃha emblem, indicating becoming ‘dear to Viṣṇu’.

Characters & Entities

• Prahlāda-tīrtha
• Prahlāda
• Viṣṇu
• Kāśī (Varanasi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti is made accessible: even a simple act like tīrtha-bathing, when done with faith, is said to deepen divine intimacy with Viṣṇu.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prahlāda-tīrtha, indicated as situated to the south in the Kāśī tīrtha layout.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna-mātra—bathing alone (with devotion) at the tīrtha.