Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

पद्माकृत्पद्मतीर्थं च तदग्रे पितृतृप्तिकृत् । तत्र स्नानादिकरणात्प्राप्नुयादघसंक्षयम्

Transliteration

padmākṛtpadmatīrthaṃ ca tadagre pitṛtṛptikṛt | tatra snānādikaraṇātprāpnuyādaghasaṃkṣayam

Translation

اس کے بعد پَدْم تیرتھ ہے، جو کنول کی صورت میں بنا ہے اور پِتروں کو تسکین دیتا ہے۔ وہاں اسنان اور مقررہ رسومات کرنے سے گناہوں میں کمی اور زوال حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• पद्माकृत्: the lotus-maker (one who makes/creates lotuses)
• पद्माकृत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पद्म + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कृदन्तः—कृत् (कृ धातोः क्विप्/क्विन्-प्रत्ययान्तः) ‘maker’; समासः तत्पुरुष (पद्मम् आकृतिः/पद्मं करोति)

• पद्मतीर्थम्: Padma-tīrtha
• पद्मतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्मतीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (पद्मस्य तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अग्रे: ahead; in front
• अग्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पितृतृप्तिकृत्: causing satisfaction of the ancestors
• पितृतृप्तिकृत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पितृ + तृप्ति + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—कृत् (कृ धातोः क्विप्) ‘maker’; समासः तत्पुरुष (पितॄणां तृप्तिं करोति)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• स्नानादिकरणात्: from doing bathing and the like
• स्नानादिकरणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान + आदि + करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (स्नानम् आदि यस्य; तस्य करणम्)

• प्राप्नुयात्: would attain
• प्राप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातुः आप् (to obtain) उपसर्गः प्र

• अघसंक्षयम्: destruction of sin
• अघसंक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघ + संक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुष (अघस्य संक्षयः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Padma-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A lotus-shaped pool/ford with blooming lotuses; pilgrims bathe and offer tarpaṇa; subtle presence of pitṛs receiving satisfaction, depicted as serene ancestral figures in the background sky.

Characters & Entities

• Padma-tīrtha
• Pitṛs (ancestors)
• Kāśī (Varanasi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is not only personal; dharma includes care for the ancestral line, and tīrtha-rites are said to benefit both self and pitṛs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Padma-tīrtha, described as lotus-shaped and effective for pitṛ-satisfaction.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) and related observances (snānādi) at the tīrtha.