Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

भुक्त्वा भोगांश्च विपुलानंते सिद्धिमवाप्स्यसि । पुरी वाराणसी रम्या सर्वस्मिञ्जगतीतले

Transliteration

bhuktvā bhogāṃśca vipulānaṃte siddhimavāpsyasi | purī vārāṇasī ramyā sarvasmiñjagatītale

Translation

فراواں دنیوی نعمتیں بھوگ کر کے، آخرکار تم سِدھی کو پا لو گے۔ وارانسی کی پوری زمین کے چہرے پر سب سے دلکش نگری ہے۔

Word by Word

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक क्रिया

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• विपुलान्: abundant
• विपुलान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कालाधिकरण

• सिद्धिम्: attainment/perfection
• सिद्धिम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्स्यसि: you will obtain
• अवाप्स्यसि: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: अव+आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• पुरी: the city
• पुरी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वाराणसी: Vārāṇasī
• वाराणसी: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper noun)

• रम्या: lovely
• रम्या: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• सर्वस्मिन्: in the whole
• सर्वस्मिन्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• जगती-तले: on the surface of the earth
• जगती-तले: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: जगती (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (जगत्याः तलम्)

Speaker

Śiva (as Liṅga)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of Kāśī: ghāṭs, temples, bustling yet serene life; a devotee enjoys lawful comforts while maintaining worship, with a subtle symbolic ascent toward liberation/siddhi.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• Kāśī
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī integrates artha/kāma with the highest end—siddhi—showing dharmic life culminates in spiritual fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī) itself is explicitly praised as unrivaled on earth.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated; the verse gives a phala-śruti (promise of results) and praises the city.