Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 79

Devanagari script

न मे कन्याव्रतं भंक्तुं स समर्थ उमा वरात् । आगामिन्यां तृतीयायां परश्वः पाणिपीडनम्

Transliteration

na me kanyāvrataṃ bhaṃktuṃ sa samartha umā varāt | āgāminyāṃ tṛtīyāyāṃ paraśvaḥ pāṇipīḍanam

Translation

اُما کے ور سے وہ میرے کنیا ورت کو توڑنے کی قدرت نہیں رکھتا۔ آنے والی تِتییا تِتھی کو—پرسوں—پانی پیڑن (نکاح/ویواہ میں ہاتھ تھامنے کی رسم) ہوگا۔

Word by Word

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (enclitic)

• कन्याव्रतम्: my maiden-vow
• कन्याव्रतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या-व्रत (प्रातिपदिक; कन्या + व्रत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘कन्यायाः व्रतम्’

• भङ्क्तुम्: to break
• भङ्क्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: भञ्ज् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुनन्त (infinitive); ‘भङ्क्तुम्’ = ‘भङ्क्तुं’ (to break)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समर्थः: capable
• समर्थः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उमा: from Umā
• उमा: Apadana (Source/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (वरात् इत्यनेन सह)

• वरात्: by the boon, from the boon
• वरात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• आगामिन्याम्: in the coming (one)
• आगामिन्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: आगामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (agreeing with तृतीयायाम्)

• तृतीयायाम्: on the third (day/tithi)
• तृतीयायाम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (तिथौ/दिने)

• परश्वः: day after tomorrow
• परश्वः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परश्वः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (day after tomorrow)

• पाणिपीडनम्: hand-clasping (marriage rite)
• पाणिपीडनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाणि-पीडन (प्रातिपदिक; पाणि + पीडन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘पाणेः पीडनम्’ (hand-clasping/pressing)

Speaker

Vidyādharī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The addressed youth/ally in the episode

Visual Art Cues

Scene: A steadfast maiden declares that her maiden’s vow cannot be broken due to Umā’s boon; she announces the upcoming tṛtīyā and the hand-clasping marriage rite, with an atmosphere of guarded auspiciousness.

Characters & Entities

• Umā (Pārvatī)
• Vidyādharī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow upheld through divine grace and personal steadfastness is presented as a shield against coercion and adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśīkhaṇḍa context situates the dharmic protection within Kāśī’s sacred landscape, though no single tirtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṇipīḍana (hand-clasping) is referenced as a marriage rite, timed for the upcoming tṛtīyā tithi.