Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अनुलेपनवस्तूनि कुसुमानि तथैव च । नैवेद्यानि गजास्यस्य देव्याश्चापि शुभव्रते

Transliteration

anulepanavastūni kusumāni tathaiva ca | naivedyāni gajāsyasya devyāścāpi śubhavrate

Translation

اے صاحبِ مبارک ورت! لیپ کے لیے خوشبودار مواد اور پھول بھی تیار کرو، اور گجاسْیَ (گنیش) کے لیے نیز دیوی کے لیے بھی نَیویدْیَ (بھोग) پیش کرو۔

Word by Word

• अनुलेपनवस्तूनि: anointing materials (unguents etc.)
• अनुलेपनवस्तूनि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनुलेपन + वस्तु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; (enumeration)

• कुसुमानि: flowers
• कुसुमानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुसुम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/प्रकारवाचक (also/likewise)

• एव: indeed
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधारणार्थक (indeed/just)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधक (conjunction)

• नैवेद्यानि: food offerings
• नैवेद्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नैवेद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• गजास्यस्य: of Gajāsya (elephant-faced, Gaṇeśa)
• गजास्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गज + आस्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्

• देव्याः: of the Goddess
• देव्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधक

• अपि: also
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)

• शुभव्रते: O you of auspicious vow
• शुभव्रते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभव्रता (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सम्बोधन-प्रथमा, एकवचनम्; (शुभं व्रतं यस्याः) इति विशेषणरूपेण सम्बोधनम्

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pulomajā / ‘śubha-vrate’ addressed devotee

Visual Art Cues

Scene: A ritual tray with sandal paste, fragrant unguents, garlands, and sweets is presented before Gaṇeśa (elephant-faced) and a radiant Devī; lamps and incense frame the altar, with Kāśī temple silhouettes behind.

Characters & Entities

• Gajāsya (Gaṇeśa)
• Devī (Goddess)
• Naivedya
• Anulepana (anointing)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship is to be made complete through reverent preparation—unguents, flowers, and naivedya—offered with purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Kāśī’s sacred dharma-setting in the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arranging anointing materials, flowers, and naivedya for worship of Gaṇeśa and the Goddess.