Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

मनोरथतृतीयायाश्चरणेन भविष्यति । तत्प्राप्तये व्रतं वक्ष्ये तद्विधेहि यथोदितम्

manorathatṛtīyāyāścaraṇena bhaviṣyati | tatprāptaye vrataṃ vakṣye tadvidhehi yathoditam

یہ منورتھ-ترتیا کے ورت سے پورا ہوگا۔ اسے حاصل کرنے کے لیے، میں ورت کا طریقہ بتاؤں گا—جیسا کہا گیا ہے ویسا ہی کرو۔

मनोरथतृतीयायाःof the third (day/observance) of the vow called 'Manoratha'
मनोरथतृतीयायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनोरथ-तृतीया (प्रातिपदिक; मनोरथ + तृतीया)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
चरणेनby the performance/step (i.e., by observing)
चरणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
भविष्यतिwill happen/come to be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that (its)
तत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (as determiner), एकवचन (in compound)
प्राप्तयेfor attaining (it)
प्राप्तये:
Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootप्राप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for attainment)
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वक्ष्येI will tell
वक्ष्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तत्that (vow)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विधेहिperform/observe (it)
विधेहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग-वि (वि + धा)
यथाas
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानार्थ (adverb: as/according to)
उदितम्as stated
उदितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउदित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वद्/√उद्? here 'उदित' = 'said/declared')
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त विशेषण (agrees with implied 'व्रतम्')

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Manoratha-tṛtīyā (Kāśī context)

Type: kshetra

Listener: Pulomā-kanyā (Paulomī)

Scene: Śiva declares that the wish will be fulfilled through the observance of Manoratha-tṛtīyā and promises to teach the vow’s procedure.

M
Manoratha-tṛtīyā
V
Vrata
Ī
Īśvara (Śiva)

FAQs

Sacred time (tithi) becomes a vehicle of grace when observed with correct method and faithful obedience to śāstra.

The Kāśī-khaṇḍa framework implies such tithi-vratas are especially fruitful when connected to Kāśī and Śiva.

The Manoratha-tṛtīyā vrata is explicitly prescribed; details are promised immediately after this verse.