Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

तत्प्रासादपुरोभागे मम शृंगारमंडपः श्री । पीठं तद्धि विज्ञेयं निःश्रीकश्रीसमर्पणम्

Transliteration

tatprāsādapurobhāge mama śṛṃgāramaṃḍapaḥ śrī | pīṭhaṃ taddhi vijñeyaṃ niḥśrīkaśrīsamarpaṇam

Translation

اس محل کے اگلے حصے میں میرا مبارک شِرِنگار-منڈپ (آرائش کا منڈپ) ہے؛ اسے ہی پیٹھ جاننا چاہیے، جو بے نصیب کو بھی شری و برکت عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (समासाङ्गम्)

• प्रासादपुरोभागे: in the front part of the palace
• प्रासादपुरोभागे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद + पुरोभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुषः (प्रासादस्य पुरोभागः)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• शृंगारमण्डपः: the pavilion of adornment/beauty
• शृंगारमण्डपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शृंगार + मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (शृंगारस्य मण्डपः)

• श्रीः: Śrī (splendour/fortune)
• श्रीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पाठे 'श्री' इति पदविभागः)

• पीठम्: seat, pedestal
• पीठम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshya (Referent/निर्देश्य)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान/हेतौ

• विज्ञेयम्: to be known, should be understood
• विज्ञेयम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वि + ज्ञा (धातु) + य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाव्य/विधेयार्थे कृदन्त (gerundive/तव्यत्-समर्थ अर्थः: 'to be known')

• निःश्रीकश्रीसमर्पणम्: offering of Śrī (prosperity) to the one without Śrī
• निःश्रीकश्रीसमर्पणम्: Karta (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निःश्रीक + श्री + समर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (निःश्रीकस्य श्रीः—तस्य समर्पणम्)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śṛṅgāra-maṇḍapa (pīṭha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied audience in Kāśī-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: An ornate pavilion before a palace-like structure; Śiva’s auspicious presence sanctifies the seat; a poor devotee receives symbolic ‘Śrī’—a shower of flowers/coins/light—signifying restored fortune.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Śṛṅgāra-maṇḍapa
• Pīṭha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s sacred seats are said to transform one’s condition—granting auspiciousness and dignity even to the deprived.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śṛṅgāra-maṇḍapa and its pīṭha, located at the front of the divine palace in Kāśī’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, approaching/adoring this pīṭha is praised as a means to receive Śrī (auspicious prosperity).