Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

Transliteration

ānaṃdakānane cātra rahasyaṃ paramaṃ mama | na mayā kasyacitkhyātaṃ na praṣṭuṃ vetti kaścana

Translation

“یہیں آنندکانن میں میرا اعلیٰ ترین راز ہے۔ میں نے اسے کسی پر ظاہر نہیں کیا، اور کوئی یہ جانتا بھی نہیں کہ اس کے بارے میں پوچھے۔”

Word by Word

• आनन्दकानने: in the forest of bliss (Ānandakānana)
• आनन्दकानने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + कानन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: आनन्दस्य काननम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• रहस्यम्: secret
• रहस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रहस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; रहस्यम् इति विशेषणम्

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• कस्यचित्: of anyone
• कस्यचित्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम (indefinite)

• ख्यातम्: made known / disclosed
• ख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ख्या (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘प्रकाशितम्/कथितम्’ अर्थे

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• प्रष्टुम्: to ask
• प्रष्टुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + तुमुन् (कृत् प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्त (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः; ‘to ask’

• वेत्ति: knows
• वेत्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदी

• कश्चन: anyone (at all)
• कश्चन: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (प्रातिपदिक) + चन (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम

Speaker

Śiva (Devadeva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandavana (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Umā (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva indicates the sacred grove itself as the container of a supreme secret; Umā listens with wonder as the forest seems charged with hidden sanctity.

Characters & Entities

• Ānandakānana
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain truths of sacred places are ‘rahasya’—revealed through divine grace and right inquiry, not mere curiosity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānandakānana, the sacred grove associated with Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the hidden (rahasya) nature of the teaching.