Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

Devanagari script

आषण्मासं त्रिकालं यः केदारेशं नमस्यति । तं नमस्यंति सततं लोकपाला यमादयः

Transliteration

āṣaṇmāsaṃ trikālaṃ yaḥ kedāreśaṃ namasyati | taṃ namasyaṃti satataṃ lokapālā yamādayaḥ

Translation

جو کوئی چھ ماہ تک دن میں تین وقت کیداریش کو سجدۂ تعظیم (نمस्कार) کرتا رہے، اسے یم وغیرہ لوک پال، یعنی جہانوں کے نگہبان، ہمیشہ تعظیم دیتے اور اسے سلام کرتے ہیں۔

Word by Word

• आषण्मासम्: for six months
• आषण्मासम्: Kāla (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: आ + षण्मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कालपरिमाण), एकवचन; ‘आ’ उपसर्गार्थे—‘पर्यन्तम्’ (for a period of)

• त्रिकालम्: thrice daily
• त्रिकालम्: Kāla (Frequency/काल)
• Type: Noun
• Root: त्रि + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कालपरिमाण), एकवचन; द्विगु—‘त्रयः कालाः’ (three times a day)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• केदारेशम्: Lord of Kedāra
• केदारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—केदारस्य ईशः

• नमस्यति: worships, bows to
• नमस्यति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु; नामधातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नमस्यन्ति: worship, bow to
• नमस्यन्ति: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (धातु; नामधातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• सततम्: always, constantly
• सततम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—लोकस्य पालाः

• यमादयः: Yama and others
• यमादयः: Karta (Subject apposition/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यम + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—यमः आदिः येषाम् (Yama and others)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī-khaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāreśa (in Kāśī context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devotees seeking a structured vow

Visual Art Cues

Scene: A devotee bows to Kedāreśa at three daily junctures—sunrise, midday, sunset—shown as a triptych; above, the lokapālas (including Yama) appear respectfully with folded hands, acknowledging the devotee’s spiritual stature.

Characters & Entities

• Kedāreśa
• Lokapālas
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, time-bound devotion (regular namaskāra) elevates a devotee’s spiritual authority, even before cosmic guardians.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāreśvara (Kedāreśa) in the Kāśī-khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bowing to Kedāreśvara three times daily for a six-month observance.