Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

केदारतीर्थे यः स्नात्वा पिंडान्दास्यति चात्वरः । एकोत्तरशतं वंश्यास्तस्य तीर्णा भवांबुधिम्

Transliteration

kedāratīrthe yaḥ snātvā piṃḍāndāsyati cātvaraḥ | ekottaraśataṃ vaṃśyāstasya tīrṇā bhavāṃbudhim

Translation

جو کیدار تیرتھ میں اشنان کرکے فوراً پنڈ دان کرتا ہے، اُس کے ایک سو ایک نسل کے لوگ سنسار کے سمندر سے پار ہو جاتے ہیں۔

Word by Word

• केदारतीर्थे: at the Kedāra sacred ford
• केदारतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केदारतीर्थ (केदार + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (केदारस्य तीर्थम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (यद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (स्ना-धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having bathed

• पिण्डान्: rice-balls (piṇḍas)
• पिण्डान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (पिण्ड-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचनम्

• दास्यति: will give/offer
• दास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (दा-धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अत्वरः: unhurried
• अत्वरः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अत्वर (अत्वर-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; नञ्-समासान्त-विशेषणम् (a-tvara = without haste)

• एकोत्तरशतम्: one hundred and one
• एकोत्तरशतम्: Karta (Subject complement/संख्या)
• Type: Noun
• Root: एक (एक-प्रातिपदिक) + उत्तर (उत्तर-प्रातिपदिक) + शत (शत-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; द्विगु-समासः (one more than a hundred = 101)

• वंश्याः: descendants
• वंश्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंश्य (वंश्य-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; वंशसम्बन्धिनः (descendants)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• तीर्णाः: having crossed
• तीर्णाः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: तॄ (तॄ-धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; ‘crossed’

• भव-अम्बुधिम्: the ocean of worldly existence
• भव-अम्बुधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भव (भव-प्रातिपदिक) + अम्बुधि (अम्बुधि-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भवस्य अम्बुधिः = संसारसागरः)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśī Khaṇḍa context; verse style of tīrtha-phala narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-tīrtha (Kedārakuṇḍa)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, freshly bathed, offers piṇḍas on a clean platform near the sacred waters; subtle ancestral figures receive uplift, symbolized by ascending light or boats crossing a vast ocean.

Characters & Entities

• Kedāratīrtha
• Piṇḍa
• Śrāddha (implied)
• Bhavāmbudhi (ocean of saṃsāra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rites performed at a powerful tīrtha uplift not only the performer but also the lineage, expressing Purāṇic family-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāratīrtha in Kāśī (connected with Kedārakuṇḍa/Kedāra tradition).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Kedāratīrtha followed by piṇḍa-dāna (a śrāddha-associated offering).