Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56
Devanagari script
ततस्तदुपरोधेन तथेति च मयोदितम् । तदारभ्य महादेवि स्नानात्केदारकुंडतः
Transliteration
tatastaduparodhena tatheti ca mayoditam | tadārabhya mahādevi snānātkedārakuṃḍataḥ
Translation
پھر اُس کے اصرار کے سبب میں نے کہا، ‘تھتھاستُ—یوں ہی ہو۔’ اسی وقت سے، اے مہادیوی، کیدارکنڈ میں اشنان سے یہ پھل ظاہر ہوا۔
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootतद् (तद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formततः = तद्-प्रातिपदिकात् पञ्चमी-एकवचनरूपम्, अव्ययवत् (then/thereafter)
तत्-उपरोधेनdue to that insistence/pressure
तत्-उपरोधेन:
Hetu (Cause/Instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (तद्-सर्वनाम) + उपरोध (उपरोध-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य उपरोधः = his/that obstruction/insistence)
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (Adverbial manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/so)
इतिthus (quoting)
इति:
Sambandha (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative)
चand
च:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (अस्मद्-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
उदितम्was said/uttered
उदितम्:
Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद्+वद्/वच् (वद्/वच्-धातु)
Formभूतकृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘उदितम्’ = उक्तम् (said/uttered)
तद्-आरभ्यfrom then on
तद्-आरभ्य:
Sambandha (Temporal/starting point)
TypeIndeclinable
Rootतद् (तद्-सर्वनाम) + आरभ्य (आ-रभ् धातु, ल्यप्-अव्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘starting from that’
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहादेवी (महादेवी-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्
स्नानात्from/after bathing
स्नानात्:
Apadana (Source/अपा दान)
TypeNoun
Rootस्नान (स्नान-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; हेत्वर्थे/अपादानार्थे (from/after bathing)
केदारकुण्डतःfrom the Kedāra pool
केदारकुण्डतः:
Apadana (Source/अपा दान)
TypeNoun
Rootकेदारकुण्ड (केदार + कुण्ड)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (केदारस्य कुण्डम्)
Speaker
Śiva (deduced from direct address to Mahādevī/Gaurī and first-person vow-like statement)
Characters & Entities
M
Mahādevī (Pārvatī)K
KedārakuṇḍaS
SnānaFAQs
Divine grace is formalized through a vow: Śiva consents to make the tīrtha’s snāna spiritually efficacious.
Kedārakuṇḍa in Kāśī.
Snāna at Kedārakuṇḍa is indicated as the key act whose fruits are being established.